Ik schaam me voor je

Schaamte is een emotie waar niemand op zit te wachten. Veel mensen schamen zich geregeld, we kennen allemaal het gevoel dat je wilt dat de grond zich onder je opent en je kunt verdwijnen. Je kunt je schamen voor jezelf, een fout, je lichaam, maar je kunt je ook schamen voor een ander.                                                                      Toch schamen we ons niet voor niets. Schaamte beschermt ons tegen ongeoorloofd gedrag. Het zorgt ervoor dat we ons aan de heersende normen en waarden blijven houden en niet voortdurend hele rare dingen doen. Schaamtegevoelens treden op in twee situaties: wanneer je niet voldoet aan de normen die jij jezelf oplegt of wanneer je niet voldoet of meent te voldoen aan normen en waarden die de omgeving van je vraagt. Veel schaamtegevoelens zijn ontwikkeld toen je nog een kind was. Daar is jouw normen- en waardenpatroon ontwikkeld. Misschien herken je nog een paar’ inwrijvers’ uit je jeugd: Je moet je schamen om een zwakkere te slaan. Schaam jij je niet om zoveel eten weg te gooien terwijl er zoveel armoede is in de wereld. Schaamte heeft een functie. Een eerste functie van schaamte is dat jij een signaal krijgt buiten de groepsnormen te vallen. Het heeft dus directe verwantschap met jouw behoefte om ergens bij te horen. Het is dus ook een sociale antenne die ongepast gedrag voorkomt in de groep. Een tweede functie is dat je gecorrigeerd wordt op je eigen gedrag. Je hebt iets gedaan of nagelaten waar jij je voor schaamt, waar je spijt van hebt of waarover jij je schuldig voelt. Schaamtegevoel en schuldgevoel gaan vaak samen en lijken in sommige opzichten ook wel op elkaar. Alleen gaat schaamte in wezen dieper dan schuldgevoel. Bij schuldgevoelens lijd je eronder dat je fouten hebt gemaakt. Bij schaamte heb je het gevoel dat je een fout bènt.                                              Soms kan een mens zich ook schamen voor iets dat een ander doet. Dus is het niet altijd jouw eigen gedrag dat zorgt voor een gevoel van schaamte. Je associeert je dan met die ander. Je schaamt je dan voor die ander wanneer die iets doet waarvan jij het gevoel hebt dat het niet voldoet aan de norm. Je bent in wezen bang dat de ander niet geaccepteerd wordt en dat jij misschien ook niet wordt geaccepteerd omdat je bij de ander hoort. Een vorm van plaatsvervangende schaamte is culturele ofwel collectieve schaamte. Zo schamen veel Amerikanen zich tegenwoordig voor hun president, en nog altijd schamen veel Duitsers, ook jonge, zich voor hun oorlogsverleden, ook als ze daar geen enkele rol in speelden. Ook kunnen mensen naar iets kijken dat een ander doet en zich daarover schamen. Dit gevoel kun je ook hebben als een vreemde iets doet waarvan jij vindt dat het niet voldoet aan jouw normen. Dit gevoel geeft dan aan dat jij je zou schamen als jij het betreffende gedrag zou vertonen. Terwijl de persoon in kwestie mogelijk helemaal geen schaamtegevoel heeft bij wat hij of zij heeft gedaan.
Dus als je merkt dat die ander zich zelf niet schaamt dan voel jij je verplicht je voor hem of haar te schamen. Die verhoogde koers heeft ervoor gezorgd dat niet alleen alles duurder is geworden in de winkels maar het heeft ook de hebzucht van landgenoten blootgelegd. Een dier dood om te overleven maar de ene Surinamer vermoordt de ander, figuurlijk gesproken, om er zelf beter van te worden. De prijzen voor huurhuizen worden plots verdubbeld. De salarissen blijven hetzelfde maar de huisbaas vraagt gewetenloos van de ene op de andere dag niet 2000 maar 4000 SRD voor de woning die hij verhuurt, terwijl hij er geen extra kosten aan maakt. Ik schaam me voor zulke landgenoten.                                                                                                Neem bijvoorbeeld de NDP vlaggen. Zodra ik een NDP vlag bij een huis zie wapperen, heb ik de drang om die persoon te zien die daar woont. Ik wil dan zo graag de mens zien die zich er niet voor schaamt om zo publiekelijk te laten zien dat hij of zij achter een partij staat die het land te gronde heeft gericht. Natuurlijk mag iedereen zijn eigen politieke partij aanhangen maar achter een partij staan die zo overduidelijk normen en waarden heeft vertrapt en zich niet eens schaamt, noch sorry zegt voor het kapotmaken van het land, is voor mij onbegrijpelijk. Het is alsof ze met hun gedrag en wapperende vlag de boodschap willen doorseinen: “Brada’s en sisa’s het kan me niks schelen als jullie pinaren of jullie spaargeld kwijt zijn. Integendeel schaam ik me er niet voor om openlijk te laten zien dat ik er aan meewerk om jullie nog dieper het moeras in te trekken.” Nog erger is het als ik zie dat de veroorzakers van dit kwaad zich niet schamen dat ze het land naar de afgrond hebben gebracht. In plaats van het hoofd te buigen en sorry te zeggen tegen het volk, zijn ze demonstratief bezig met campagne voeren om weer binnen te komen. Ze doen alsof er niets aan de hand is en de mensen die de vlaggen laten wapperen spelen even hard mee voor struisvogel. “Ik hoor niets, weet niets, zie niets, alles gaat toch prima.”                                                                                                              Omdat deze mensen zich niet voor hun gedrag schamen, voel ik mij geroepen om mij voor hen te schamen. Ik voel diep van binnen de drang om tegen alle landgenoten te zeggen: “Mensen ik bied mijn verontschuldiging aan voor dit grote gebrek aan empathie van onze landgenoten. Wees niet boos op ze maar bid voor ze, vergeef ze en blijf van ze houden. Om het met de woorden van Jezus te zeggen: “Heer vergeef het hun, want ze weten niet wat ze doen.”

“Je mag schaamteloos gedrag afkeuren, maar schrijf die mens die zich daar schuldig aan maakt, niet uit het script van je leven.”

Josta Vaseur

error: Kopiëren mag niet!
%d bloggers liken dit: