Wat zich momenteel afspeelt bij de Canawaima Management Company (CMC) overstijgt ruimschoots een intern conflict. De situatie rond het staatsbedrijf, dat de levensader vormt tussen Suriname en Guyana, ontwikkelt zich razendsnel tot een bestuurlijke crisis met alle kenmerken van mogelijke corruptie, belangenverstrengeling en politieke nalatigheid.
Escalatie tussen directie en RvC
De lont in het kruitvat werd gelegd door een scherpe brief van terminal manager Lesley Daniël aan minister Raymond Landveld van Transport, Communicatie en Toerisme. Daarin beschuldigt hij de Raad van Commissarissen (RvC) ervan structureel haar toezichthoudende rol te overschrijden en zich actief te bemoeien met de dagelijkse bedrijfsvoering. Uit stukken blijkt, dat de RvC zich onder meer zou bezighouden met investeringsbesluiten, personeelsaannames en operationele uitgaven. Taken die normaal gesproken exclusief tot het management behoren. Volgens Daniël wordt hiermee de bestuurlijke scheiding tussen toezicht en uitvoering volledig uitgehold.
Schijn van belangenverstrengeling
Wat de zaak explosief maakt, zijn de aanwijzingen van mogelijke belangenverstrengeling binnen de RvC. Met name de rol van president-commissaris Richenel Vrieze ligt onder een vergrootglas. Volgens beschikbare documentatie zijn opdrachten uitbesteed aan bedrijven die gelieerd zouden zijn aan zijn directe familie. Zo zouden bedrijven op naam van zijn echtgenote, maar met een eerdere link naar Vrieze zelf, betrokken zijn bij inkoop en reparaties.
Daarnaast zijn facturen opgedoken waarin bedragen aanzienlijk hoger lijken dan de oorspronkelijke inkoopkosten. Daarbovenop komen constructies waarbij vastgoed van familieleden van commissarissen wordt verhuurd aan andere leden binnen dezelfde Raad. Juridisch mogelijk verdedigbaar, maar bestuurlijk uiterst discutabel. In elk fatsoenlijk governance-model geldt immers: de schijn van belangenverstrengeling is al schadelijk genoeg.
Vakbond slaat alarm
De werknemersorganisatie, onder leiding van Dayanand Dwarka, bevestigt dat zij op de hoogte is van de ontwikkelingen. Het personeel heeft inmiddels het vertrouwen in de Raad van Commissarissen ernstig zien afnemen. Werkonderbrekingen liggen op de loer of zijn al realiteit geworden. Wanneer een staatsbedrijf zover ontspoort dat het eigen personeel het vertrouwen opzegt, is er geen sprake meer van een intern meningsverschil, maar van een systeemcrisis.
Financiële chaos
De crisis komt niet uit het niets. Canawaima kampt al jaren met technische en financiële problemen. De veerboot, essentieel voor de verbinding tussen South Drain en Moleson Creek, viel herhaaldelijk uit door defecte motoren. In 2022 leidde dit zelfs tot complete stillegging van de dienstverlening, terwijl eerder al meer dan een half miljoen euro was vrijgemaakt voor nieuwe motoren die nooit zijn geleverd. De zaak leidde tot onderzoeken en verdenkingen van financieel wanbeheer.
Tegelijkertijd blijven inkomsten binnenstromen, wat vragen oproept over waar het geld daadwerkelijk naartoe gaat. De huidige beschuldigingen van dure onderhoudscontracten, waaronder een bedrag van ruim SRD 217.800 voor slechts enkele dagen werk, versterken het beeld van een organisatie waar financiële discipline ontbreekt.
Politieke verantwoordelijkheid
De politieke druk verschuift onvermijdelijk naar minister Raymond Landveld. Hij is verantwoordelijk voor de benoeming van de huidige Raad van Commissarissen en werd volgens de bond eerder al geïnformeerd over spanningen binnen het bedrijf. Als die signalen inderdaad zijn genegeerd, dan is dit niet alleen een bestuurlijk probleem, maar ook een politiek falen. Het patroon is herkenbaar: ingrijpen gebeurt pas wanneer de situatie escaleert en publiek wordt. De vraag die nu boven de markt hangt is eenvoudig maar pijnlijk: hoe serieus neemt de regering integriteit binnen staatsbedrijven?
Symbool van breder probleem
De crisis bij Canawaima staat niet op zichzelf. Het past in een breder patroon waarin staatsbedrijven worstelen met politieke inmenging, gebrekkig toezicht en een gebrek aan transparantie. Toezichthouders horen afstand te bewaren en het algemeen belang te dienen. Wanneer zij zich mengen in operationele beslissingen en tegelijkertijd gelieerd zijn aan contractpartijen, ontstaat een gevaarlijke cocktail van macht en belangen. De komende dagen worden cruciaal.
De vakbond beraadt zich op vervolgstappen en de druk op de minister neemt toe om in te grijpen. Zonder snelle en harde maatregelen dreigt Canawaima verder af te glijden. Niet alleen als bedrijf, maar als symbool van bestuurlijke ontsporing. Want uiteindelijk gaat het hier om meer dan een veerverbinding. Het gaat om vertrouwen. En dat vertrouwen staat momenteel op instorten.