De stelling dat brandstofprijzen “marktconform” zijn, verwijst naar prijszetting op basis van internationale olie- en productmarkten, niet uitsluitend op basis van lokale productiekosten. In de praktijk betekent dit dat de prijs aan de pomp wordt gekoppeld aan referenties zoals internationale noteringen voor diesel en benzine, transportkosten, opslag, belastingen en valutarisico’s.
Voor Staatsolie Maatschappij Suriname impliceert dit dat zelfs lokaal geproduceerde brandstof wordt gewaardeerd tegen een prijs die vergelijkbaar is met importalternatieven.
Een olie-expert zou stellen dat dit systeem economisch consistent is binnen een open economie. Indien brandstof onder de internationale prijs wordt verkocht, ontstaat het risico van tekorten, arbitrage en verstoring van de deviezenbalans. Bovendien moet Staatsolie investeren in onderhoud, raffinagecapaciteit en exploratie, vaak gefinancierd in vreemde valuta. Marktconforme prijzen creëren dan een stabiele inkomstenbasis en voorkomen verborgen subsidies die de staatsbegroting onder druk zetten.
De vergelijking met Saudi Aramco is echter problematisch. Aramco opereert op een schaal met extreem lage productiekosten per vat en profiteert van enorme reserves en infrastructuur. Suriname heeft een kleinere markt, hogere relatieve kosten en minder schaalvoordelen. Internationale opvattingen binnen de olie-industrie erkennen dat prijsstructuren per land verschillen door logistiek, volume en fiscale regimes. Directe gelijkstelling van kostenniveaus is daarom analytisch onjuist.
De kritiek dat “marktconform” ruimte laat om hogere prijzen door te berekenen aan de consument is niet ongegrond. Transparantie is cruciaal. Internationale best practices vereisen duidelijke publicatie van prijsopbouw: inkoopprijs, raffinagekosten, marges en belastingen. Zonder deze specificatie blijft het begrip abstract en moeilijk controleerbaar.
Binnen Surinaamse wet- en regelgeving zou marktconformiteit idealiter worden gekoppeld aan een toetsbaar model, vastgelegd door de overheid. Dit model moet definiëren welke internationale benchmarks worden gebruikt en hoe lokale kostencomponenten worden meegenomen. Alleen dan kan worden vastgesteld of de consument een eerlijke prijs betaalt en of de nationale opbrengst daadwerkelijk in balans is met het publieke belang.