Het kabinet-Rutte IV is vrijdagmiddag gevallen. De al maandenlang voortslepende asielgesprekken hebben de coalitie tussen VVD, D66, CDA en CU verscheurd. Een laatste poging om tot overeenstemming te komen in een crisisoverleg vrijdag liep ook op niets uit.
Daarmee kan Nederland zich opmaken voor nieuwe verkiezingen, waarschijnlijk in het najaar.
De regeringspartijen stonden al langer lijnrecht tegenover elkaar rond de asielmaatregelen. Deze week kwam dat gevoelige dossier tot ontploffing, waarin de verschillen tussen VVD en CDA enerzijds en D66 en CU anderzijds groot waren. Vooral tussen VVD en CU botste het flink rond maatregelen om gezinshereniging van asielzoekers te beperken. De verschillen zijn onoverbrugbaar gebleken.
De afgelopen dagen gingen tal van voorstellen over tafel om de partijen toch weer bij elkaar te krijgen. Het laatste plan dat vrijdag werd besproken was een zogenoemde aan- en uitknop voor gezinshereniging. Als de instroom van migranten te hoog zou zijn, kon die knop dan uit worden gezet. Maar ook dat leidde niet tot een akkoord tussen de partijen.
Eerdere plannen werden ook afgeschoten. Zo opperden VVD en CDA donderdag om zelf een initiatiefwet te maken voor de invoer van een tweestatusstelsel. In zo’n asielsysteem zouden migranten verschillende rechten krijgen. D66 en CU zagen al minder in zo’n stelsel en vonden het idee van een initiatiefwet helemaal niet aantrekkelijk. Ook een plan om het stelsel met meerdere statussen in te voeren op voorwaarde van een uitvoeringstoets strandde op verzet van D66 en CU.
Verkiezingen
Andere partijen zouden zich afvragen waarom de VVD uitgerekend nu de crisissfeer forceerde. Vorig jaar sliepen er asielzoekers buiten in het gras bij Ter Apel, maar dit jaar valt de asielinstroom mogelijk wat lager uit dan de 70.000 personen waar eerder rekening mee was gehouden. De echte hitte lijkt van het asieldossier af. Mede daarom vermoeden andere partijen dat de kansen bij nieuwe verkiezingen een rol spelen bij de VVD. De VVD staat er minder slecht voor dan de rest van de coalitie.