Zaterdag 15 december 2018

Onvoltooide verhalen

04-12- 2017

In de afgelopen dagen zijn twee personen die vervolgd warden voor daden die ze decennia terug mede zouden hebben gepleegd, vervolgd en hebben ze als gevolg daarvan hun leven beëindigd. Een van ze deed het zelf in de rechtszaal, terwijl de rechters bezig waren. In de Den Haag nam Slobodan Praljak onder de toeziende ogen van de Joegoslavië Tribunaal-rechters gif in en overleed in het ziekenhuis. Praljak was als militair actief betrokken bij de etnische zuivering van moslims tijdens de Bosnisch-Servische oorlog in midden Europa in de jaren ’90. Duizenden moslimmannen konden ondanks de aanwezigheid van VN blauwhelmen – waaronder Nederlandse – niet worden gered door een passieve houding. Praljak werd na zijn militaire periode, waarin hij toonaangevende en in de top zat, schrijver, televisiedirecteur en zakenman. In 2004 leverde hij zich vrijwillig over aan de Joegoslavië Tribunaal. In mei 2013 werd hij veroordeeld tot 20 jaar gevangenisstraf, waartegen hij in hoger beroep ging. In november 2017 werd zijn eerder veroordeling bevestigd. Na het horen van het oordeel gaf Praljak aan dat hij geen oorlogscrimineel was en nam het gif in. Praljak, die over drie academische titels beschikte, werd 72 jaar. De tweede persoon die vermoedelijk zelfmoord pleegde, is Ruben Rozendaal, nadat weken terug het Openbaar Ministerie 10 jaar gevangenisstraf had geëist tegen zijn betrokkenheid in de 8 Decembermoorden. Op deze dag – althans op en rond 8 december 1982 – werden door de militaire machthebbers niet alleen 15 van de 16 opgepakte burgers en militairen die tegen het toenmalige bewind waren vermoord, maar werden ook veel gebouwen en bezittingen vernield van vakbonden en de mediahuizen. Van alle verdachten behoorde Ruben Rozendaal tot de zeer kleine groep die veelvuldig direct of indirect blijk had gegeven van spijt voor zijn betrokkenheid bij de Decembermoorden. Ook probeerde hij vaker een verklaring te geven waarom en hoe hij precies betrokken was geweest bij de moorden. Eerder dit jaar hekelde hij de wijze waarop de ongewapende en weerloze slachtoffers werden gemarteld en daarna meedogenloos neergeschoten. Er is vaker benadrukt dat het vermeende feit dat enkelen of allen betrokken waren in het plannen of mogelijk maken van een buitenlandse invasie tegen het regime al dan niet met bloedvergieten, nooit de reden of rechtvaardiging kan zijn geweest om de gevangen genomen, ontwapende en weerloze slachtoffers 1 voor 1 voor een informeel gerecht te roepen (wie de rechters en de opperrechter waren moet nog blijken) en hen te martelen en neer te knallen. In de rechtszaal zijn recent veel feiten en omstandigheden naar buiten gekomen, onder andere dat de hoofdverdachte zelf de spreekwoordelijke trekker zou hebben overgehaald voor 2 van de vermoorden. Een broer van 1 van de vermoorde advocaten is thans zodanig gedesoriënteerd en de draad en regie kwijt van zijn eigen onderzoek, dat hij thans zover is dat hij de trekker voor zijn broer nu zelf zou kunnen overhalen. Hij zou vanuit een veilige afstand in Nederland al dan niet betaald verworden te zijn tot een instrument van de groep verdachten die tegen rechtsvervolging en voor straffeloosheid is. Hij zou onderdeel zijn geworden van de groep die over moorden verwarring sticht en die de 8 decembermoorden goedpraat en zelfs ophemelt. In plaats dat zijn familie geestelijke en professionele begeleiding en counseling voor hem zoekt en het hem aanbiedt, wordt hij juist aangepakt door de familie. Rozendaal liep mee met de stille tocht van 10 april 2012, die gelopen werd tegen de uitbreiding van de anti-amnestiewet in die maand naar de 8 decembermoorden. Hij was tegen de straffeloosheid bij de 8 decembermoorden. Hij was ook aanwezig bij de herdenking van de 8 december 1982. Rozendaal zou zich ook hebben afgezet tegen de hoofdverdachte, de voormalige militaire leider. Ook zou hij hebben benadrukt dat los van 2 personen waaronder de hoofdverdachte en onder zeer dubieuze omstandigheden overleden militair Roy Horb, de Groep van 16 die de coup pleegde, niet was betrokken bij het beramen van de moorden. Rozendaal heeft ook enkele keren benadrukt dat hij als militair niet betrokken was bij de coup om zich te verrijken. Hij zou eerder hebben aangegeven dat militairen niet worden getraind om te moorden, maar om te verdedigen. De verdachte Rozendaal liet al jarenlang doorschemeren dat hij suïcidale gedachten had, omdat hij zijn directe of indirecte betrokkenheid bij de 8 decembermoorden ook niet kon verkroppen. Hij had het een enkele keer over de invloed die de 8 decembermoorden had op de relatie met zijn kinderen. Hij was een van de weinige verdachten die voorstander was van de strafzaak en steeds aangaf dat hij vertrouwde op een goed verloop van het rechtsproces voor hem. Rozendaal was geschokt toen enkele weken geleden de strafeis van 10 jaar tegen hem werd gedaan. Daar gaf hij geëmotioneerd aan dat het misschien goed zou zijn als hij zichzelf van kant zou maken. De ex-militair heeft vele korte maar openhartige verklaringen afgelegd tegenover de media. De indruk bestaat niet dat hij zijn hart over 8 december heeft kunnen luchten en überhaupt het vermogen daartoe bezat. Rozendaal werd 61 jaar. Tijdens het plegen van de coup in 1980 was hij nog geen 24 jaar en bij de voltrekking van de 8 decembermoorden 26 jaar.