Aan de straatzijde van Fort Zeelandia in Paramaribo staat een klein bakstenen gebouw met een beladen bijnaam: ‘Devil’. Ooit was het een militaire gevangenis. Nu is het gebouw in restauratie.
Het gebouw ontstond in de koloniale tijd als onderdeel van het Fort Zeelandia, dat eerst diende als verdedigingswerk en later als kazerne. Vervolgens kreeg het de functie van militaire strafgevangenis, onder meer voor soldaten.
De naam ‘Devil’ kwam niet uit verhalen, maar uit de realiteit binnenin. Volgens de Inter-American Commission on Human Rights was het ’little more than a brick dungeon’, een donkere, benauwde plek met nauwelijks voorzieningen. Vrij vertaald ‘nauwelijks groter dan een stenen grafkelder’.
In 1985 werd Suriname bezocht door een mensenrechtenmissie onder leiding van speciale afgezant Amos Wako. Zij inspecteerden ook ‘Devil’. In hun rapport beschreven zij overvolle, vuile cellenruimtes waar gevangenen vaak op de vloer sliepen en nauwelijks bewegingsruimte hadden.
Een voormalige gevangene verklaarde in dat verband dat arrestanten, slechts gekleed in een korte broek, op de kale vloer lagen, dicht op elkaar, en slechts beperkt naar buiten mochten. Dit waren omstandigheden die internationaal als onmenselijk werden gezien.
In deze periode zaten honderden militairen en burgers vast. Ook bekende namen zoals Ronnie Brunswijk en Paul Somohardjo ondergingen dit lot. Brunswijk wist begin jaren tachtig op spectaculaire wijze te ontsnappen, ondanks zware bewaking. Deze gebeurtenis versterkte de reputatie van ‘Devil’ alleen maar.
Tot eind jaren ‘80 bleef het gebouw in gebruik als detentieplek. in 1987 werden nog gevangenen in ‘Devil’ vastgehouden.
Vandaag krijgt het gebouw een nieuw leven. De restauratie behoudt de originele bakstenen muren en houten structuren. Zo verandert ‘Devil’ langzaam van een zwarte plek uit het verleden in een tastbare geschiedenisles. Het zal een toeristische bezienswaardigheid worden. Een plek waar jongeren kunnen zien hoe verhalen letterlijk in steen zijn gebouwd.