Als rijst producerend land maakt Suriname al enige jaren een ontwikkeling door waarbij de consument voor witte rijst een veel hogere prijs betaalt dan de prijs die bij export van dezelfde rijst wordt verkregen. Het komt erop neer dat de prijs van rijst op de lokale markt hoger ligt dan in het buitenland. Deze scheve prijsverhouding geeft de structurele achteruitgang aan van de Surinaamse rijstsector in de voorbije decennia.
De prijs van witte rijst op de lokale markt ligt minimaal 50 procent hoger dan de exportprijs. Dit verschil is des te opmerkelijker als in ogenschouw wordt genomen dat de rijstproductie van Suriname ruim twee keer hoger ligt dan de nationale consumptiebehoefte.
De Surinaamse bevolking consumeert jaarlijks aanzienlijke hoeveelheden rijst, aangezien het een basisvoeding is.
De gemiddelde rijstconsumptie in Suriname ligt hoog. Het wordt geschat op circa 103 kilogram per persoon per jaar. De totale lokale rijstconsumptie wordt geschat op rond 61.000 ton per jaar. De totale rijstproductie ligt minimaal twee keer hoger. Het overschot wordt geëxporteerd.
De laatste jaren brengt de export van Surinaamse rijst tussen de USD 350 en USD 450 per ton op.
De concurrentie op de wereldmarkt is hoog. Er wordt voornamelijk naar landen in de regio geëxporteerd. Exportrijst betreft rijst met gemiddeld 5 procent breuk. Deze kwaliteit rijst (Super rijst) brengt bij export per kilogram dus tussen de USD 0,35 en USD 0,45 op.
Op de lokale markt varieert de gemiddelde prijs van witte rijst afhankelijk van de merk en de verpakking rond de USD 1,13 per kilogram.
Internationale rijstprijs
De hoge prijzen op de lokale markt worden mede toegeschreven aan de hoge productiekosten en inefficiënties die de opkoopprijs van padie omhoog stuwen. Ondanks dat de internationale prijs van rijst een dalende trend vertoont, is dit niet of nauwelijks te merken aan de prijs van rijst op de lokale markt. Rijstverwerkers/exporteurs kiezen niet voor een significante prijsverlaging op de lokale markt, zonder de winstcomponent op te offeren. Dit leidt tot voortgezette druk op de consument.
De hoge prijzen op de lokale markt worden gehanteerd om hoge winsten te garanderen en ter compensatie van de terugval van de internationale prijzen. Echter, wanneer de internationale prijzen stijgen, wordt de druk op de lokale markt ook niet weggenomen. Er kan juist een schaarste dreigen, omdat men dan ervoor kiest om meer rijst te exporteren. In dat geval moet de lokale markt concurreren tegen de export. De lokale markt moet dan keihard betalen voor rijst.
Stijging productiekosten
De productiekosten voor rijst in Suriname zijn de afgelopen jaren steeds hoger geworden, wat leidt tot boerenprotesten in Nickerie. Bij elke oogst eisen boeren een hogere padieprijs om de gestegen kosten voor inputs en de crisis in de agrarische sector het hoofd te bieden. Al een aantal seizoenen kampen rijstboeren met ongunstige prijsontwikkelingen van padie.
Padieopkopers (rijstmolenaars/-exporteurs) gebruiken de dalende rijstprijzen op de internationale markt als voornaamste argument voor de lage padieopkoopprijs die zij bereid zijn boeren te betalen. Boeren klagen al jaren steen en been over lage padieopkoopprijzen die volgens hun bij lange na de productiekosten niet dekken. Elk seizoen weer is het een gedoe met betrekking tot de padieopkoopprijs in relatie tot de kostprijsberekening van padie.
De berekening van de kostprijs is gebaseerd op verschillende kostenposten die de uiteindelijke prijs per baal padie of zak rijst bepalen. De kosten voor kwalitatief zaaizaad en kunstmest vormen een aanzienlijk deel van de directe productiekosten. Verder zijn er nog de kosten voor het ploegen, inzaaien en oogsten, waarbij de fluctuerende brandstofprijzen een grote impact hebben op de marges.
Andere belangrijke kostenonderdelen zijn die te maken hebben met irrigatie en onderhoud van de infrastructuur, arbeidskosten voor het onderhoud van de arealen en de kosten voor transport om padie van het veld naar de pellerij te vervoeren en de daaropvolgende verwerkingskosten.
Verhogen efficiëntieDe belangrijkste beleidsdoelstelling voor de rijstsector voor de komende jaren zal gericht moeten zijn op verhoging van de efficiëntie. Volgens recente beleidsvoornemens moet de kostprijs per baal rijst met 30 tot 40 procent afnemen om de concurrentiepositie van Suriname te verbeteren, met name ten opzichte van buurland Guyana. Boeren worden geconfronteerd met dalende internationale rijstprijzen, wat de noodzaak voor een nauwkeurige kostprijsberekening en kostenreductie vergroot om rendabel te blijven.