De Surinaamse arbeidsmarkt kenmerkt zich de laatste jaren vooral door de aanwezigheid van steeds meer buitenlandse krachten die werkzaam zijn in diverse sectoren, zoals in de handel en horeca. Surinaamse arbeidskrachten worden als het ware steeds weggedrongen. De vraag is of dat werkelijk zo is, of speelt er iets anders? Is het soms niet zo dat Surinaamse arbeidskrachten om welke redenen dan ook open vacatures niet kunnen of willen invullen? Hoe vaak horen we niet dat Surinaamse arbeidskrachten heel moeilijk of nauwelijks te vinden zijn. In het parlement is vaker gewezen op het tekort aan arbeidskrachten.
Het ministerie van Arbeid heeft drie jaar geleden een skills assesment/consultatie uitgevoerd in de sectoren toerisme, ICT, hout, visserij en constructie. Om specifiek na te gaan of er ook een tekort is in de bovengenoemde sectoren en wat de mogelijke oorzaken zijn van de eventuele tekorten, heeft het ministerie vertegenwoordigers geconsulteerd uit deze sectoren aangesloten bij de Vereniging Surinaams Bedrijfsleven (VSB), de Associatie van Surinaamse Fabrikanten (ASFA), en de Kamer van Koophandel en Fabrieken (KKF). Tijdens deze consultaties is gebleken dat al deze sectoren te kampen hebben met een tekort aan arbeidskrachten op elk niveau, van functies met een lager instapniveau tot staf- en leidinggevende functies.
Vacatures
Voor de sectoren toerisme en ICT werd het tekort zelfs gekwantificeerd. Alleen al voor leidinggevende en staffuncties in de sector toerisme zijn er minimaal duizend vacatures ingeschat. Met betrekking tot de invulling van functies zoals koks, keukenassistenten, gidsen, etcetera zit de sector met de handen in het haar. Ten aanzien van de ICT-sector is aangegeven dat er een tekort is aan 350 tot 500 arbeidskrachten m.n. in de callcenters. Het tekort aan arbeidskrachten in deze sector is ook te merken in functies zoals software developers, auditing-personeel en cyber security-personeel.
De trend van het tekort in bepaalde functies is ook te zien in de overige sectoren. In de visserij onder andere is dringend behoefte aan boot kapiteins en vissers; in de houtsector is men opzoek naar machine-operators en management personeel. In de constructie sector zijn ook enorme uitdagingen in het aantrekken van competente arbeidskrachten.
Oorzaken tekort
Het arbeidstekort in Suriname wordt voornamelijk veroorzaakt door een structurele kloof tussen de vraag naar (technisch) personeel en het beschikbare aanbod, braindrain (emigratie van talent), en onaantrekkelijke lonen in bepaalde sectoren, waardoor velen de voorkeur geven aan het buitenland of de informele goudsector. Daarnaast spelen vergrijzing en een gebrek aan gerichte praktijkvaardigheden een rol.
Er is een groot tekort aan gecertificeerde vakmensen. Veel afgestudeerden missen de specifieke competenties die de particuliere sector nodig heeft in sectoren zoals toerisme, ICT, visserij en bouw. Hoogopgeleid en ervaren personeel verlaat vaak het land vanwege betere economische vooruitzichten elders, wat zorgt voor een tekort aan geschoold kader. De hoge inflatie en devaluatie van de SRD maken dat de lonen, met name in formele sectoren, niet concurrerend zijn. Dit drijft werknemers naar de informele sector (zoals de goudsector) of naar het buitenland. Nog teveel mensen zoeken werk bij de overheid, terwijl er juist in de private sector grote tekorten zijn.
Toename kansspelen
Een niet te verwaarlozen factor die grote invloed heeft op de arbeidsmarkt is de toenemende aanwezigheid van kansspelen in Suriname. De toename van kansspelen in Suriname heeft een merkbare invloed op de arbeidsmarkt, zowel op sociaal-economisch vlak als op de werkvloer zelf. Hoewel de sector direct werkgelegenheid biedt in casino’s en wedkantoren, wijzen maatschappelijke analyses op diverse negatieve effecten voor de bredere arbeidsmarkt:
Gokken leidt in veel gevallen tot een daling van de productiviteit door concentratieverlies, slaaptekort of het online gokken tijdens werktijd. In ernstige gevallen leidt gokverslaving tot een hoger ziekteverzuim.
Wat er zich in de samenleving voltrekt is dat de “snelle winst”-mentaliteit van kansspelen de motivatie voor regulier, hard werken ondergraaft. Vooral onder jongeren in districten als Nickerie en Commewijne wordt gokken gezien als een opkomend sociaal risico. Werknemers die gokschulden opbouwen, ervaren vaak hoge stress, wat kan leiden tot conflicten op de werkvloer of in extreme gevallen tot diefstal of fraude binnen het bedrijf om schulden af te lossen.Mensen die door gokwinsten (of het streven daarnaar) tijdelijk over extra middelen beschikken, kunnen geneigd zijn de formele arbeidsmarkt te verlaten of te kiezen voor minder stabiel, informeel werk. Het toenemend fenomeen van online kansspelen verergert de situatie. Tegenwoordig hoeft men helemaal niet uit huis te gaan om aan een of ander gokspelen mee te doen. Die mogelijkheid is er 1 x24 uur.
Wet verbod online kansspelen
Momenteel ligt bij de Nationale Assemblee een wetsvoorstel inzake verbod op kansspelen. In de toelichting van het wetsvoorstel staat dat deze haar oorsprong vindt in de noodzaak om de Surinaamse samenleving te beschermen tegen de toenemende risico’s die gepaard gaan met digitale kansspelen en online gokdiensten. In de afgelopen jaren heeft de technologische ontwikkeling een sterke toename van online gokactiviteiten mogelijk gemaakt, waarbij het via internet en mobiele applicaties aanbieden van kansspelen is uitgegroeid tot een wereldwijd fenomeen.
Deze ontwikkeling heeft ertoe geleid dat traditionele vormen van hazardspelen – die voorheen uitsluitend fysiek in casino’s, speelzalen of onder toezicht van vergunninghouders werden georganiseerd – zich hebben verplaatst naar de digitale omgeving, waar zij grotendeels buiten toezicht en controle plaatsvinden.
De regering acht deze ontwikkeling zorgwekkend, omdat het online gokken niet slechts een vorm van recreatie is, maar tevens aanzienlijke risico’s meebrengt voor de volksgezondheid, de financiële stabiliteit en de maatschappelijke orde. De laagdrempelige toegang tot digitale gokplatforms, die via mobiele telefoons, sociale media en online betaalmiddelen gemakkelijk bereikbaar zijn, heeft geleid tot een toenemende blootstelling van jongeren, studenten en sociaal kwetsbare groepen aan gokverslaving en financieel misbruik. Daarnaast zijn digitale kansspelen vaak verweven met ondoorzichtige geldstromen, waardoor zij kunnen worden misbruikt voor witwaspraktijken, fraude en kapitaalvlucht.
De wet beoogt in de eerste plaats bescherming te bieden aan burgers, met name jeugdigen en sociaal kwetsbare groepen, tegen de risico’s van gokverslaving en financieel misbruik.