In de vroege ochtend wordt een vrouw bij thuiskomst overvallen door mannen die georganiseerd opereren met voertuigen. Een man wordt vanaf zijn eigen erf ontvoerd en is nog steeds spoorloos. Dit zijn geen losse incidenten, maar signalen van georganiseerde criminaliteit die met planning en coördinatie toeslaat.
Terwijl burgers deze realiteit ondergaan, reageert de overheid met statistieken en juridische uiteenzettingen. Voor wie in angst leeft, zijn cijfers abstract. Veiligheid is concreet.
Het effect op het dagelijks leven is diepgaand. Volgens psychologische inzichten leidt herhaalde blootstelling aan gewelddadige gebeurtenissen tot chronische stress, verhoogde waakzaamheid en wantrouwen. Burgers gaan hun gedrag aanpassen: minder ’s avonds de straat op, extra sloten, beveiligingscamera’s, constante alertheid. Dit veroorzaakt mentale uitputting.
Angst wordt genormaliseerd. Kinderen groeien op met het idee dat ontvoering en gewapende roof onderdeel zijn van het gewone leven. Dat tast het collectieve veiligheidsgevoel aan, wat essentieel is voor sociaal vertrouwen en economische activiteit.
Een psycholoog zou stellen dat langdurige onveiligheid leidt tot een verhoogd cortisolniveau, slaapstoornissen en zelfs depressieve klachten. Wanneer mensen het gevoel hebben dat bescherming ontbreekt, ontstaat hulpeloosheid. Die mentale toestand ondermijnt maatschappelijke participatie. Ondernemers investeren minder. Buurtcontact vermindert. Men sluit zich op in privéruimtes. Angst fragmenteert de samenleving.
Een criminoloog kijkt anders. Georganiseerde misdaad floreert waar pakkans laag is en handhaving inconsistent. Ontvoeringen en geplande overvallen wijzen op netwerken met logistiek, informatie en mogelijk financiële ondersteuning. Dat vraagt om gerichte opsporing, financiële analyse, infiltratie en internationale samenwerking indien nodig. Niet alleen arrestaties aan de onderkant, maar ontmanteling van de structuur. Criminele organisaties worden verzwakt door hun geldstromen af te snijden en hun leiders juridisch te isoleren.
Wanneer de overheid zich beperkt tot verklaringen en symbolische zichtbaarheid, ontstaat het beeld van afstand. Criminaliteitsbestrijding vereist prioritering, capaciteit en transparantie over resultaten. Geen algemene toespraken, maar meetbare acties. De geloofwaardigheid van een staat wordt bepaald door haar monopolie op geweld en haar vermogen burgers te beschermen.
De vraag of “gangsters het land in handen hebben” is emotioneel geladen, maar ontstaat uit perceptie. Perceptie vormt gedrag. Als burgers geloven dat misdaad domineert, gaan zij zich daarnaar gedragen. Dat is het gevaarlijkste effect.
Veiligheid is niet alleen een juridisch concept, maar een psychologisch fundament. Zodra dat fundament wankelt, wankelt de samenleving mee.