Prof.dr. Heney R. OriÂ
De heer Hardeo Ramadhin heeft ons verrast met deel 6 uit de serie “De Dynamiek in de Politiek. Deel 6 heeft betrekking op de verkiezingsresultaten van afgelopen 25 mei 2025. Ramadhin tijd nog moeite gespaard om voor het gewone volk een interpretatie te geven van de resultaten van de afgelopen verkiezingen. De verkiezingen van 2025 hadden een bijzonder karakter namelijk voor de eerste keer middels een Landelijke evenredigheidsstelsel. Hiervoor kende Suriname tussen 1987 tot 2025 een districtenstelsel met 51 zetels in DNA verdeeld over 10 districten. Wat nieuw was dat bij de verkiezingen van mei 2025 de kiezers niet meer per district hoefden te stemmen. Elke kiezer kon nu een keuze maken tussen de 51 kandidaten van zijn of haar politieke partij. We zien dat van de 14 politieke partijen die aan de verkiezingen hebben deelgenomen dat slechts 7 partijen echt zetels hebben behaald. Enkele kleine partijen hebben wel geprofiteerd van het nieuw stelsel door 1 of twee zetels te halen. Er is een grondige analyse nodig over de voordelen van het landelijke evenredigheidsstelsel.
Het noeste werk van Ramadhin biedt diepe inzichten
Politiek analist Ramadhin heeft werk gemaakt om de ruwe data over de uitslag van de verkiezingen van mei 2025 overzichtelijk te verwerken in tabellen zodat de lezer kan zien hoe per politieke partij en persoon de politieke sterkte is. Wat opvalt zijn dat velen die het hebben over het volk en werken voor het volk weinig stemmen op hun naam hebben. Op de lijst van de NDP valt op dat de fractieleider van de NDP Parmessar slechts landelijk 277 stemmen heeft gehad en Jones 703. Bij de VHP zien we achteruitgang van kleine procentuele in 62 verschillende ressorten, maar toch zijn de meeste hindostaanse stemmen naar de VHP gegaan. We zien dat de fractieleider van de VHP Gajadien 1.316 stemmen heeft gekregen en newkommer Dasai zeer heeft verrast, met het liefs 9.217 stemmen op zijn naam. Er is een duidelijke kopgroep van ongeveer 10 personen met de meeste stemmen en wat verassingen in deze lijst die veel stemmen op hun naam hebben gehaald.
Overzichtelijk en toegankelijke cijfers maken veel duidelijk
De kwantitatieve tabellen vragen om gerichte kwalitatieve analyses. We zien verschillende trends. Ik haal een voorbeeld eruit. Hoe heeft de heer A. Adhin (19.228) samen met de heer Lalbiharie (2.802) uit Saramacca bijkans 22.000 stemmen kunnen halen en daarmee te zorgen voor 4 zetels voor de NDP en dat ze daarmee gezorgd hebben voor een zeer voordelige positie van de NDP. Merkwaardig zien we dat deze twee personen niet zichtbaar zijn beloond voor hun bereikte resultaten.
Wellicht heeft dit iets te maken met de achterban van de Santan Dharm? Hoe heeft de VHP de stabiele kiezersgroep van de Sanathan Dharm achterband kunnen verliezen?
Het boek is rijkelijk geïllustreerd met foto’s van politieke figuren in ons land en ook grootheden uit de internationale politiek. Soms vraag ik me af wat de logica en de functionaliteit is achter de keuze van foto’s op bepaalde plekken? De auteur maakt zo zijn eigen keuzes en heeft zo zijn favorieten in gedachten. Dat geeft niet, soms krijg ik de indruk dat foto’s de lege plekken op de verschillende pagina’s vullen. Echter, wat gemist wordt is een degelijke wetenschappelijke analyse achter de gepresenteerde cijfers en tabellen om ons kiezersgedrag te verklaren en daar lessen uit te trekken. Daar is werk voor politicologen en ander gedragswetenschappers.
Verkiezingen zijn geen democratie en democratie zijn geen verkiezingen
Er is meer aan de hand in de Surinaamse politiek dan steeds de praten over verliezers en winnaars en de VHP alle blaam te geven of te zeggen dat de VHP haar achterban heeft verwaarloosd. We zien in de politicologie ook stromingen die verkiezingen zien als een aanfluiting voor de democratie en aan de ander kant zijn verkiezingen de magie van de democratie. Verkiezingen zouden de macht van de elites in standhouden. Politieke partijen zaaien verdeeldheid om stemmen te winnen, terwijl belangrijke zaken als klimaatveranderingen, huisvesting en armoedebestrijding vaak onbesproken blijven. Er worden alternatieven genoemd: burgervergadering, participatiedemocratie en loting om de betrokkenheid van de gewone burgers bij beslissingen van complexe en politiek gevoelige aard op te voeren.
We zien over de hele wereld dat er na verkiezingen in diverse landen politieke omwentelingen. Verkiezingsuitslagen hebben veel te maken met de economische beroering en de sociale onrust in verschillende landen. De democratie verkeert in crisis vinden politicologen. In Suriname is het niet anders. We zien in ons land ook vormen van autocratisering. We zien dat de overheidsmiddelen naar een kleine kring van aanhangers worden verdeeld om aan de macht te blijven. Deze praktijk beloont loyaliteit, maar leidt ook tot verontwaardiging over vriendjespolitiek en corruptie onder de brede bevolking. Om aan de macht te blijven moeten dit soort regimes elke dag moeilijke beslissingen nemen.
We zien dat populisten en radicaal-rechtse politieke figuren onbetrouwbaar zijn gebleken door te komen met samenzweringstheorieĂ«n en leugens te verspreiden. Het gevolg is dan van politieke keuzes, voornamelijk gemaakt door de meest mensen met onderbuikgevoelens en de politieke en media-elites. Op microniveau zijn deze keuzes vooral te verklaren als arrogantie, onwetendheid en eigenbelang, maar op macroniveau leggen ze een structurele kwestie bloot die problematischer is: het beperkte draagvlak voor en de inherente kwetsbaarheid van de liberale democratieĂ«n de verwaarlozing van bijvoorbeeld vraagstukken als huisvesting, armoede, gezondheidzorg en onderwijs. Populisme (lees NDP) beleefde zijn electorale doorbraak een krachtige media-infrastructuur op te bouwen. Natuurlijk spelen socialmedia ook een rol, al is die meer in de sfeer van verzwakking van de traditionele “poortwachters” en dat ze door de rechtse populisten handig zijn gebruikt.Â
Rechts populisme rukt ook in de Surinaamse politiek op
We zien dat rechtse populisme nu aan de macht is en in het zadel is geholpen door ontevredenheid van kiezers die de democratie eerder warm omarmden. In plaats van opinieartikelen of kritiekloze interviews te publiceren, moeten de media en oppositie de beweringen van rechtse populisten kritischer analyseren en de feitelijke onjuistheden laten zien. Wat we kunnen leren van het voorgaande is dat rechts-populisme niet genegeerd mag worden en dat politieke elites uitzonderlijk tijd moeten besteden aan deze luidruchtige meerderheid met hun onderwerpen en standpunten. In Suriname is het fundament van de democratie is pluralisme. Dat erkent dat onze samenleving bestaat uit verschillende individuen en groepen met een scala aan belangen en waarden. Al die verschillende belangen en waarden zijn legitiem en het is aan de politici om compromissen te zoeken die recht doen aan de belangen en waarden van een meerderheid van de bevolking. Er is niet een oplossing die voor iedereen het beste is.
Conclusie
De Dynamiek in de Politiek, deel 6, van Hardeo Ramadhin levert een waardevol en toegankelijk naslagwerk over de verkiezingsuitslagen van 25 mei 2025. In een politieke context die fundamenteel is gewijzigd door de invoering van het landelijke evenredigheidsstelsel, biedt dit werk een noodzakelijke ordening van de electorale werkelijkheid. De systematische verwerking van de ruwe data in overzichtelijke tabellen maakt zichtbaar waar politieke macht zich concentreert, welke kandidaten daadwerkelijk draagvlak genieten en waar retoriek niet correspondeert met electorale steun.
Tegelijkertijd roept het boek vragen op die verder reiken dan cijfers alleen. De opvallende stemverschuivingen, de rol van religieuze en etnische achterbannen, de opkomst van nieuwe koplopers en het strategisch benutten van het nieuwe stelsel vragen om diepgravende politicologische en sociologische duiding. Zonder dergelijke analyse blijven patronen beschrijvend, maar niet verklarend.
De verkiezingen van 2025 tonen bovendien dat democratie meer is dan het tellen van stemmen. In een tijd van populisme, autocratisering en groeiende maatschappelijke onvrede staat het pluralistische fundament van Suriname onder druk. Dit boek legt de basis: het documenteert nauwgezet wat er is gebeurd. De volgende stap is aan wetenschappers, media en politici om te begrijpen waarom het gebeurde – en welke lessen daaruit moeten worden getrokken voor de toekomst van de Surinaamse democratie.
Hierbij nog overzichtelijk de inzichten opgesomd:
Belangrijkste inzichten uit Ramadhin’s analyse:
- Invoering landelijk evenredigheidsstelsel (2025):
Voor het eerst werd niet per district, maar landelijk gestemd op kandidaten binnen partijlijsten. Dit heeft het electorale speelveld structureel veranderd. - Concentratie van zetelwinst:
Van de 14 deelnemende partijen behaalden slechts 7 daadwerkelijk zetels. Kleine partijen profiteerden beperkt, maar strategisch, van het nieuwe stelsel. - Sterk verschil tussen retoriek en draagvlak:
Sommige prominente politici met een uitgesproken “volksprofiel” behaalden opvallend lage persoonlijke stemmenaantallen. - Opkomst van nieuwe koplopers:
Er is een duidelijke electorale topgroep van circa tien kandidaten met significant hogere stemmenaantallen dan de rest. - Regionale en religieuze mobilisatie:
De hoge stemmenaantallen van specifieke kandidaten (zoals in Saramakka) suggereren sterke lokale of religieus-culturele mobilisatiepatronen. - Erosie traditionele achterbannen:
De VHP vertoont procentuele achteruitgang in meerdere ressorten; vragen rijzen over verschuivingen binnen religieuze kiezersgroepen. - Behoefte aan diepgaande analyse:
De gepresenteerde data zijn descriptief sterk, maar missen systematische politicologische en gedragswetenschappelijke verklaring. - Democratische kwetsbaarheid:
Verkiezingen tonen bredere trends van populisme, autocratisering en cliëntelisme in Suriname. - Rol van media en oppositie:
Kritische fact-checking en inhoudelijke analyse zijn noodzakelijk om populistische narratieven te ontkrachten. - Pluralisme als fundament:
De Surinaamse democratie vereist actieve compromissen tussen legitieme, diverse belangen binnen de samenleving.
Hardeo R. Ramadhin, De Dynamiek in de politiek, deel 6, De verkiezingsresultaten van 25 mei 2015 en een terugblik, een data-analyse van de verkiezingen van 25 mei 2025 januari 2026