In het politieke theater bestaat een bijzonder talent: tekenen zonder verantwoordelijkheid. De pen raakt het papier, de camera’s klikken, de wet passeert het parlement. Alles volgens procedure. Tot het moment dat de publieke opinie zich roert. Dan volgt plots een collectief geheugenverlies.
Tijdens de regering van president Chan Santokhi werden salarisregelingen voor onder anderen de procureur-generaal en andere hoge instituten behandeld en goedgekeurd. Voorstellen werden ingediend, besproken, verdedigd en uiteindelijk aangenomen in De Nationale Assemblée. Handtekeningen stonden zwart op wit. Stemmen werden uitgebracht. Het systeem functioneerde precies zoals ontworpen.
Maar zodra maatschappelijke druk toenam, veranderde het script. De ondertekenaars bleken toeschouwers. De mede indieners bleken figuranten. De voorzitter die de behandeling leidde, bleek slechts decor. Plotseling speelde iedereen het bekende toneelstuk: a no mi.
De redenering is opmerkelijk. Men participeert in het wetgevingsproces, maar wenst niet geassocieerd te worden met het resultaat. Alsof parlementaire goedkeuring een spontane natuurkracht is, los van individuele keuzes. Alsof een handtekening een vrijblijvende oefening in kalligrafie is.
Satirisch bezien is het efficiënt. Collectieve besluitvorming, individuele onschuld.
Politieke steun onder druk, morele afstand zodra het ongemakkelijk wordt. Verantwoordelijkheid wordt een elastisch begrip: rekbaar bij macht, krimpend bij kritiek.
De kernvraag is eenvoudig. Als een document wordt mede ingediend, behandeld en goedgekeurd binnen een wettelijk kader, wie draagt dan verantwoordelijkheid? Het systeem? De windrichting? Of toch de gekozen volksvertegenwoordiger die bewust stemt?
Zolang het politieke discours blijft draaien rond ontkenning in plaats van eigenaarschap, blijft het vertrouwen in instituties eroderen. Wetgeving zonder verantwoordelijkheid is bestuur zonder ruggengraat. Een handtekening is geen decoratief element. Zij bevestigt instemming. En instemming impliceert verantwoordelijkheid. PUNT.