Het kind van toen werd gekoesterd, gestimuleerd en beschermd. Ouders zorgden ervoor dat het kind genoeg slaap kreeg zodat het uitgerust naar school ging. Een moeder spaarde zelfs het laatste stukje brood uit haar eigen mond zodat haar kind geen honger leed. Het kind zag er schoon en verzorgd uit.
Ook op school was de inzet van de leerkracht optimaal zowel opvoedend als in ’t bijbrengen van kennis. Kortom het kind stond centraal in het gezin en op school.
Een blik in de huidige samenleving laat zien dat daarin een grote verandering heeft plaatsgevonden. Een greep uit de vele voorbeelden laat zien dat vele tieners na school gaan werken om financieel bij te kunnen dragen in het gezin of om het nieuwste model mobiel te kunnen kopen. Er zijn gevallen bekend waar het kind na school in restaurants werkt tot een uur ’s nachts, waardoor het pas om drie uur in bed ligt en om half acht weer op school moet zijn. Zo’n kind is niet goed uitgerust, slaapt in de klas, mist daardoor heel wat lesstof, blijft vaak zitten en gaat tenslotte zonder een diploma van school. Zo’n kind is terecht gekomen in de vicieuze cirkel van armoede en komt daar nog zelden uit. Het heeft geen toekomst.
Ook op school zijn de veranderingen merkbaar. Het eerste struikelblok is het lesprogramma. In drie maanden tijd (het eerste kwartaal), moet het kind vijf tot zes repetities gemaakt hebben. Dat betekent dat een lesstof onderdeel in een week erin gedramd moet zijn om de week daarop repetitie te maken. Het accent ligt duidelijk op het vergaren van cijfers en niet op inzicht in de lesstof. Deze situatie wordt verergerd door de vele vrije dagen en het grote verzuim van de kinderen. Neem bijvoorbeeld de recente viering van vijftig jaar onafhankelijkheid. De leerlingen van vele scholen deden mee aan de vlaggenparade. Dat betekende dat het kind vier dagen geen les kreeg. De kinderen vonden het een leuk uitje maar raakten achter met de lesstof. Een kind ziet de nadelige gevolgen voor zichzelf van lesuitval niet.
Nog zo’n aanslag is dat de scholen moeten werken met beperkte financiĂ«le middelen, kapot meubilair, verouderde leermethoden en een tekort aan leraren. Het salaris van de leerkrachten is ver onder het niveau waardoor ze vertrekken naar landen waar ze wel kunnen werken met modern materiaal en kunnen rekenen op een goed maandinkomen en later op een behoorlijk pensioen. Het onderwijssysteem leidt ertoe dat leerkrachten moeten werken in klassen met een groot verschil in niveau’s en met anderstaligen.
De onderbetaalde leerkracht zet zich in ondanks het besef dat hij of zij vecht tegen de bierkaai. Slechts een deel van de kinderen komt aan zijn trekken, terwijl het gros verzuipt. Het zijn de kinderen die de dupe zijn van deze verontrustende situatie. Ze komen niet uitgerust naar school, moeten dagelijks verkeren in smerige, verouderde gebouwen worden geconfronteerd met een lerarentekort. En wie pech heeft, zit opgescheept met een leerkracht die alleen uit is op eigen gemak. Ze roept dat de repetities inhoudelijk gering moeten zijn, om zichzelf veel nakijkwerk te besparen. We kunnen concluderen dat het kind niet meer centraal staat zowel thuis als op school.
Er zijn in de afgelopen jaren vaak S.O.S signalen over deze deprimerende situatie uitgezonden. Men moppert of vertrekt naar betere oorden.
De hamvraag is, wat moet er gebeuren om het kind weer centraal te stellen zowel thuis als op school? Het kind centraal stellen betekent het belang, de noden en de ontwikkeling van het kind leidend maken bij beslissingen in zorg, onderwijs en opvoeding. De praktijk laat zien dat de focus verschuift naar foute systemen en eigenbelang. Het kind weer centraal stellen en goede resultaten leveren, valt en staat met het bereid zijn om financieel te investeren in het onderwijs. Elk kind verdient liefde, veiligheid en de ruimte om zijn of haar potentie te ontwikkelen. Al deze aspecten ontbreken in de huidige leefomgeving van het kind.
Er wordt veel gemopperd op het gedrag van het kind, maar men vergeet gemakshalve dat de volwassenen deze deprimerende situatie voor het kind hebben gecreëerd. De kreet dat het kind centraal moet staan is maar al te vaak te horen. Wat men echter niet ziet is dat het gezond opgroeien van elk kind valt en staat met de inbreng van de ouders.
Wanneer ouders hun problemen niet zelf kunnen reguleren, is het voor hen veel moeilijker hun kinderen daarin te ondersteunen. Als bijvoorbeeld een ouder een fatsoenlijk inkomen heeft, hoeft haar tiener zoon niet te gaan werken om een financiële bijdrage te leveren. Er zijn ouders die niet zelf een oogje kunnen houden op hun kind, het kind voor het minste, geringste thuis houden.
Ook kan een ongeschoolde ouder haar kind niet met huiswerk helpen. En zo zijn er nog vele voorbeelden te noemen waar het kind de leidende hand van de ouder moet ontberen. Help de ouder dan help je het kind. We roepen vaak dat het kind de toekomst is van morgen maar vergeten daarbij dat hij vandaag al hulp nodig heeft.
It is easier to build strong children than to repair broken adults
Josta Vaseur