In steeds meer Surinaamse huishoudens is de smartphone geen luxe meer maar standaard bezit. Wanneer bijna een derde van de jongeren kunstmatige intelligentie chatbots als vriend beschouwt en gemiddeld tientallen minuten per dag met zulke systemen spreekt, verandert dat het sociale landschap ingrijpend. Wat vroeger het erf, de buurt of het schoolplein was, wordt nu een scherm.
Een onderwijssocioloog uit Paramaribo wijst erop dat Suriname een jonge bevolking heeft en een sterk gemeenschapsmodel kent. Familie, kerk, moskee en buurt spelen traditioneel een grote rol in identiteitsvorming.
Wanneer een kind persoonlijke problemen eerder bespreekt met een algoritme dan met ouders of leerkrachten, verschuift het vertrouwenscentrum. Dat is geen louter technologische kwestie maar een culturele.
AI systemen bieden snelle antwoorden, constante beschikbaarheid en ogenschijnlijk oordeelvrije interactie. Voor jongeren kan dat aantrekkelijk zijn in een samenleving waar taboes rond mentale gezondheid en seksualiteit nog bestaan. Toch ontbreekt wederkerigheid. Een chatbot simuleert empathie maar ervaart niets. Sociale vaardigheden ontwikkelen zich juist via frictie, misverstanden en echte emotionele feedback.
In Suriname speelt bovendien digitale ongelijkheid. Niet elk kind heeft gelijke toegang tot begeleiding of mediageletterdheid. Scholen kampen met beperkte middelen om kritisch AI gebruik te onderwijzen. Daardoor ontstaat een risico dat jongeren technologie consumeren zonder inzicht in dataverwerking, privacy en beïnvloeding.
Volgens pedagogen moet regulering samengaan met educatie. Verbieden is ineffectief. Essentieel is dat ouders digitale betrokkenheid tonen, niet enkel controle. Gesprekken over wat een chatbot wel en niet is, versterken kritisch denken.
Technologie kan ondersteunend zijn bij leren en reflectie, maar mag geen substituut worden voor menselijke nabijheid.
De kernvraag is niet of AI aanwezig is, maar welke plaats zij krijgt in de Surinaamse opvoedstructuur. Wanneer het scherm de rol van gemeenschap overneemt, verliest de samenleving een fundamenteel sociaal anker.