In Suriname wordt corruptie door veel burgers niet meer gezien als een afwijking, maar als een vast onderdeel van het dagelijks functioneren van de samenleving. Dat beeld is niet uit de lucht gegrepen.
Het heeft historische wortels, vooral sinds 1980, toen een democratisch gekozen regering met geweld werd verdreven en macht boven gezag werd geplaatst. Vanaf dat moment gold niet langer recht of moraal als leidraad, maar nabijheid tot het machtscentrum. Wie de juiste lijn had binnen het militair gezag, kon alles maken. Dat was het begin van een systematische uitholling van normen.
Volgens socioloog dr. R. Khan ligt de kern van het probleem niet alleen in corrupt gedrag, maar in de normalisering ervan. “Wanneer regels langdurig selectief worden toegepast, internaliseren mensen dat als sociaal aanvaardbaar gedrag. Dat wordt vervolgens overgedragen van generatie op generatie.”
In Suriname heeft deze morele erosie zich over minstens twee generaties verspreid. Scholing verloor haar corrigerende kracht, vertrouwen tussen burgers verzwakte en eerlijkheid werd geen deugd meer, maar een handicap.
Het systeem dat toen ontstond, is niet verdwenen. Het heeft zich aangepast. Waar vroeger militaire macht domineerde, wordt hetzelfde gecorrumpeerde patroon nu voortgezet onder de vlag van verkiezingen en democratie. Formeel wordt er gekozen, maar inhoudelijk blijft het systeem gesloten. Bestuurlijke kwaliteit blijft laag, niet door gebrek aan kennis alleen, maar door het ontbreken van morele consequenties.
Oprechtheid wordt niet beloond; zij wordt als lastig ervaren binnen een netwerk dat draait op loyaliteit en wederdiensten.
Suriname is rijk aan natuurlijke hulpbronnen, maar arm gebleven in sociale samenhang en institutioneel vertrouwen. Zolang corruptie niet wordt benoemd als structureel probleem, maar wordt gerelativeerd of genormaliseerd, zal die trend zich voortzetten.
Het volk stemt, kiest en hoopt, maar ontvangt te vaak armoede als beloning. Zonder moreel herstel is politiek herstel een illusie.