In diplomatieke kringen wordt zelden geschreeuwd. Men fluistert, noteert, en past vervolgens gedrag aan. Wanneer een regering haar rechtsstatelijk evenwicht zichtbaar onder druk zet, wordt dat niet beantwoord met persverklaringen of strafexpedities, maar met iets veel effectievers: afstand. Vanuit het perspectief van een diplomaat is dat precies wat dreigt wanneer Suriname onder leiding van Jennifer Simons de indruk wekt dat de spelregels van de rechterlijke macht herschreven worden voor intern politiek gemak.
Geen enkel bevriend land zal openlijk verklaren dat Suriname de rechtsstaat uitholt. In plaats daarvan verschuift de toon in gesprekken. Waar eerst werd gesproken over partnerschap, valt nu het woord “monitoring”. Juridische hervormingen worden genoteerd als risico-indicatoren. Niet dramatisch, wel consequent. Ontwikkelingsbanken vertragen besluitvorming. Technische assistentie wordt “heroverwogen”. Juridische samenwerkingsprogramma’s verdwijnen geruisloos van de agenda.
Dit is de stille sanctiediplomatie. Geen embargo’s, maar minder toegang. Geen resoluties, maar minder vertrouwen. Buitenlandse investeerders stellen vragen die niet meer alleen economisch zijn, maar institutioneel.
Hoe onafhankelijk is de rechter die straks over contractgeschillen moet oordelen. Hoe stabiel is een systeem waarin constitutionele architectuur via initiatiefwetten wordt hertekend zonder breed draagvlak. Die vragen hebben geen politieke toon, maar wel financiële gevolgen.
Voor een kleine staat werkt dit cumulatief. Internationale organisaties zijn voorzichtig met landen waar de perceptie ontstaat dat macht concentreert en tegenmacht wordt geminimaliseerd. Dat vertaalt zich in lagere prioriteit, hogere risicopremies en minder bereidheid tot diplomatiek kapitaal. Alles formeel correct, alles inhoudelijk koel.
De ironie is dat regeringen vaak denken soevereiniteit te versterken door interne controle te vergroten. Diplomaten weten beter. Soevereiniteit wordt extern getoetst, niet intern uitgeroepen. Wie het fundament van de rechtsstaat onder spanning zet, hoeft geen sancties te vrezen. De wereld volstaat met een stap terug. En dat, zo leert de praktijk, is meestal voldoende.