Er zijn onlusten geweest in het binnenland nadat een illegale goudzoeker om het leven kwam tijdens zijn activiteiten. In de uren daarna escaleerde de situatie, waarbij voertuigen, mijnmachines en beveiligingsposten in brand werden gestoken en ordediensten met stenen werden bekogeld.
De situatie van de illegale goudzoekers is al een hele tijd op het bord van de Surinaamse achtereenvolgende regeringen, maar het is nog steeds niet opgelost.
Illegale goudwinning in Suriname is een wijdverbreid en complex probleem, gekenmerkt door grootschalige milieuschade (kwik/cyanidevervuiling), corruptie, en sociale problemen zoals mensenrechtenschendingen, met name in de uitgestrekte, slecht gecontroleerde regenwouden, waarbij zowel buitenlanders (Chinezen, Brazilianen) als lokale bewoners betrokken zijn uit economische noodzaak.
De overheid probeert de aanpak te intensiveren met taskforces en internationale samenwerking (bv. met Frankrijk/Interpol), maar kampt met structurele financieringsproblemen en de aantrekkingskracht van de snel geld opleverende sector. Veel mensen zien de illegale goudwinning als een van de weinige manieren om aan de armoede te ontsnappen, aangezien er weinig alternatief werk is, aldus Het Parool. Veel illegale mijnen worden gerund door Chinezen en Brazilianen (garimpeiros), zo luidt de informatie online. Het uitgestrekte binnenland maakt toezicht lastig; er is vaak een gebrek aan structurele middelen voor handhaving. Massaal gebruik van kwik en cyanide leidt tot zware vervuiling van rivieren en bodem, met verwoesting van het landschap tot gevolg.
De sector is een broedplaats voor smokkel, corruptie en andere criminaliteit; de staat misloopt miljoenen aan belastinginkomsten. Gevaarlijke omstandigheden, ongevallen (tunnelinstortingen) en mogelijke mensenrechtenschendingen, waaronder kinderarbeid.
Oprichting van werkgroepen met ministeries (Natuurlijke Hulpbronnen, Justitie, Defensie) en samenwerking met de particuliere sector (bv. IAmGold) hebben de zaak niet echt opgelost. Er is samenwerking met internationale partners (Interpol, EL PAcCTO 2.0) voor grensoverschrijdende acties. Ook is sprake van onderzoek naar satellietbeelden om illegale activiteiten te monitoren. Er wordt gewerkt aan een nationaal registratiesysteem en een herzien actieplan, maar de uitvoering blijft een uitdaging. Recent is er opgetreden tegen illegale delvers langs de Brownsweg en in het Brownsberg Natuurpark. Internationale operaties zoals Guyana Shield, geleid door Interpol, richten zich op de illegale goudsector en aanverwante criminaliteit in de regio.
Goudwinning in Suriname betreft het geheel der exploratie en exploitatie van goud, zowel op grote als op kleine schaal in Suriname. Volgens schattingen van de Centrale Bank van Suriname is ongeveer 30% van de arbeidsbevolking werkzaam in de goudsector, waarvan de meeste in de illegale kleinschalige goudsector. De legale en illegale goudwinning produceren tezamen rond de 30.000 kilogram goud op jaarbasis. Goudwinning in Suriname valt onder te verdelen in kleinschalige en grootschalige goudwinning. De goudvondsten zijn geconcentreerd in de Marowijne groensteengordel in Oost-Suriname. In 2023 bedroeg de totale goudproductie 30107 kilogram. Dit was 12% minder dan in 2022.
Kleinschalige goudwinning vindt voornamelijk plaats in de groensteengordels in Oost-Suriname, en dan met name in de alluviale goudplacers in hellingverweringsmateriaal en kreekafzettingen. De goudafzettingen van Suriname zijn deel van het Guyana Schild, een oude geologische structuur die zich uitstrekt over 415.000 km² van Venezuela, de Guyana’s en Brazilië. In de exploitatiefase wordt met een mijnbouwmachine, die door een generator aangedreven wordt en waaraan hogedrukspuiten gevestigd zijn, een gat van zand en klei ontdaan.
De Surinaamse regering werkte anno 2021 aan de voorbereiding van een eigen goudbedrijf, die de sector duurzaam en veilig moet gaan maken en waarbij mens en milieu centraal staan. Sinds januari 2021 bereidt de Commissie Ordening Goudsector plannen voor om te komen tot ordening van de kleinschalige formeel illegale goudwinning. De verwachting is dat de plannen voor ordening in 2026 gereed zullen zijn. De doelen van deze commissie zijn meerledig, maar het belangrijkste doel is dat de illegale goudwinningsactiviteiten worden gelegaliseerd.
Medio 2019 vielen bij een aanval van ruim 100 gewapende illegale goudzoekers een dode en diverse gewonden. Zij richtten vernielingen aan en staken een graafmachine in brand bij de Rosebel-goudmijn. De productie van de mijn werd direct na de aanval stopgezet. De politie greep snel in, vuurde waarschuwingsschoten af en verrichtte twee arrestaties. De aanvallers zijn hoogst waarschijnlijk illegale goudzoekers, porknokkers, uit andere delen van Suriname. De voorzitter van de Federatie van kleinschalige gouddelvers in Suriname geeft de autoriteiten de schuld. De regering zou zich niet aan de afspraken houden en voert geen transparant beleid over de kleinschalige goudmijnbouw. Met haar acties drijft de regering de illegale goudzoekers tot wanhoop waardoor er geweldsuitbarstingen kunnen plaatsvinden.
De goudwinning zou officieel beperkt zijn tot het oosten van Suriname. Uit het natuurgebied van Kabalebo tegen de grens met Guyana aan komen niettemin terugkerende berichten over goudwinning, waartegen amper opgetreden zou worden.
Het is opvallend dat het na decennia het nog steeds niet gelukt is het probleem van de illegale goudmijnbouw op te lossen. Misschien dat het nu wel lukt.