Het is vandaag de dag onduidelijk of de Surinaamsche Waterleiding Maatschappij, SWM, alle asbest waterleidingbuizen in het land heeft vervangen door pvc-buizen. Hiernaar door de redactie van Dagblad Suriname gevraagd aan SWM-directeur Clifton Lienga, minister Patrick Brunings van Olie, Gas en Milieu, minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen en aan enkele Assembleeleden uit de Commissie Olie, Gas en Milieu, bleven reacties vooralsnog uit.
Naar aanleiding van waterdrukproblemen in Charlesburg zei de SWM-directeur eind augustus 2024 nog, dat het probleem erin is gelegen, “dat alle straten in die buurt asbestbuizen hebben, waardoor spuien niet mogelijk is”. Kennelijk waren zeker in 2024 nog niet alle asbest waterleidingbuizen vervangen.
Ad hoc vervangen
Nu en dan zijn sinds 2006 berichten verschenen over het nu en dan vervangen van asbest waterleidingbuizen, geen structurele vervanging. Zo was er in september 2006 enige rumoer te Susanna’s Daal, Commewijne, toen aannemers tijdens werkzaamheden waterleidingbuizen beschadigden. Die moesten toen gerepareerd of vervangen worden. Wat er uiteindelijk mee is gebeurd – gerepareerd of vervangen -, is onbekend.
Diezelfde maand liet een zogenoemde procestechnoloog van de SWM weten dat ‘zolang er niets met de asbestbuizen gebeurt’ er ‘geen enkel risico’ is. Asbest lost niet op in water, zo klonk het.
‘Grootste probleem is asbestbuizen afval’
Het toenmalig hoofd Voorlichting van de SWM, Edmond Blufpand, verklaarde dat van het 400 kilometer lange waterleidingsysteem in Paramaribo en omgeving, 120 kilometer bestaat uit asbestbuizen. “Het grootste probleem is het milieutechnisch verantwoord wegzetten van asbestbuizen-afval”, zo zei Blufpand.
‘Begraven en zand erover’
Vier jaren later bleek dat ook in Wageningen veel asbestwaterleidingen lagen. Naar aanleiding van de grootse media-aandacht voor de asbestproblematiek destijds in Wageningen, liet John Courtar, toen hoofd van het Medisch Bureau van de Arbeidsinspectie in Paramaribo, op 18 oktober 2010 in de Nederlandse Volkskrant weten dat ‘door de hoge temperatuur asbest hier veel eerder fragmenteert.’ In hetzelfde artikel was te lezen: ‘(…) Omdat Suriname deskundige mankracht en middelen mist, gebeurt het saneren mondjesmaat. Het weinige verwijderde asbest wordt tijdelijk opgeslagen in de grond. Een verwerkingsfabriek kost in Nederland snel 23 miljoen euro. Dat kunnen wij ons niet veroorloven. Dus wordt het begraven en zand er over.’ (…)
Zo wordt en werd nog steeds gedacht over de verwerking van asbestafval: begraven en dus letterlijk en figuurlijk zand er over. Maar, wat Courtar niet zei is het feit dat, voorzover bekend, alleen oude asbestdakplaten zijn – en wellicht nog steeds worden – begraven op de vuilstort Ornamibo…..
In Staatsblad nr. 111 2017 is in verband met de begroting voor 2017 betreffende het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen te lezen, ‘asbest cementbuizen moeten zoveel als mogelijk vervangen worden, omdat ze de verhoogde druk niet aan zullen kunnen. Voor 2017 is gepland 10 km aan AC buizen te vervangen, Ook zal een spuiprogramma worden uitgevoerd’.
NH in september 2018: “Binnen 2 jaar moeten alle asbestbuizen zijn vervangen’
Rond 15 september 2018 liet het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen weten, dat binnen twee jaar tijd alle asbestbuizen van de SWM vervangen moeten worden door nieuwe pvc-buizen.
Maar, het is vandaag de dag volstrekt onduidelijk of werkelijk alle asbest waterleidingbuizen zijn vervangen door pvc-buizen. Waarschijnlijk is dat niet het geval. Alle verantwoordelijken doen er het zwijgen toe.
- Asbestcement – De oude waterleidingbuizen in Suriname zijn voornamelijk vervaardigd uit het zogenoemde asbestcement. Dit bestaat uit een mengsel van tachtig procent cement en twintig procent asbest. Hierdoor is het heel geschikt als drinkwaterleiding. Het is een slijt- en trekvast materiaal dat bestand is tegen onder andere hitte, zuren en olie en het laat geen stoffen door. Aan de binnenkant van een leiding zit ook een beschermlaag van calcium, ijzer en mangaan, welke laag ontstaat doordat drinkwater door de leiding stroomt. Zogenoemde ac-leidingen (asbestcementleidingen) leveren geen gevaar op voor de volksgezondheid, zolang ze rustig onder de grond liggen. Werknemers die dergelijke buizen moeten uitgraven en vervangen door andere leidingen, moeten – dit is wereldwijd gebruik – wel persoonlijke beschermingsmiddelen dragen, zoals een wegwerpoverall, handschoenen, laarzen en adembescherming. De uitgegraven oude leidingdelen behoren luchtdicht in kunststofafvalzakken met asbeststickers verpakt te worden en in een specifieke ac-container gedeponeerd worden.