De recente aanhouding van negen Cubaanse staatsburgers zonder geldige verblijfs- en werkdocumenten in Nickerie heeft het vraagstuk rond Cubaanse migranten in Suriname opnieuw in het middelpunt van de maatschappelijke discussie geplaatst. Waar sommigen spreken van een groeiend probleem van illegaliteit en gebrek aan controle, zien anderen juist een groep hardwerkende mensen die een belangrijke rol speelt in sectoren waar Surinamers steeds minder te vinden zijn.
De Cubanen zijn al geruime tijd zichtbaar in onder meer de landbouw, bouw, visserij en informele dienstverlening. Werkgevers geven aan dat zij bereid zijn lange dagen te maken, fysiek zwaar werk niet schuwen en vaak genoegen nemen met omstandigheden die voor veel lokale werknemers onaantrekkelijk zijn.
Tegenover deze geluiden staan zorgen vanuit de samenleving en de overheid. Illegaal verblijf brengt risico’s met zich mee, zowel voor de migranten zelf als voor de rechtsorde. Mensen zonder papieren zijn kwetsbaar voor uitbuiting, leven vaak buiten het zicht van instanties en kunnen geen aanspraak maken op basisvoorzieningen. Tegelijkertijd roept het vragen op over handhaving, nationale veiligheid en eerlijke concurrentie op de arbeidsmarkt.
De aanhouding in Nickerie onderstreept volgens het gebrek aan optimale controle. Het probleem is niet dat deze mensen werken, maar dat hun aanwezigheid vaak niet gereguleerd is. Zonder duidelijke regels ontstaat chaos, voor iedereen.
Voorstanders van een pragmatische aanpak pleiten juist voor legalisatie en regulering. Door arbeidsmigranten beter te registreren en gecontroleerde werk- en verblijfsvergunningen te verstrekken, zou Suriname zowel economisch kunnen profiteren als misstanden kunnen voorkomen. In een tijd waarin bepaalde sectoren kampen met structurele arbeidstekorten, kan arbeidsmigratie volgens hen eerder een zegen dan een vloek zijn.
De kwestie Cubanen in Suriname raakt daarmee aan een bredere vraag: hoe gaat het land om met migratie in een veranderende economische realiteit? De aanhouding van negen personen in Nickerie is mogelijk slechts het topje van de ijsberg. Zonder duidelijke keuzes en effectief beleid dreigt het debat zich te blijven herhalen, telkens opnieuw aangewakkerd door incidenten, maar zonder duurzame oplossing.
(Foto uit archief: situatie begin december 2020 met illegale Cubaanse migranten die bivakkeerden bij het Canawaima-veer te South Drain)