“Leefbare inkomens blijven uit, politieke wil ontbreekt: zorg en samenleving balanceren op de rand van onhoudbaarheid”.
Paramaribo – Suriname kampt met een zorgwekkende uittocht van hoogopgeleid kader. Niet alleen docenten en technici, maar ook medisch specialisten verlaten het land. Het recente vertrek van de internisten Punwasi en Harkisoen en de necroloog Khodabaks onderstreept de crisis in de gezondheidszorg.
Structurele ongelijkheid
De inkomens van specialisten staan in schril contrast met die van politici. Waar DNA-leden zichzelf royale salarissen toekennen – door parlementariër Salarbaks recentelijk treffend omschreven als “A Tje Poti Moni (SRD 130.000) fu DNA” – worden artsen gedwongen rond te komen van tarieven die nauwelijks kostendekkend zijn.
Een consult via het SZF levert bruto SRD 336 op. Na belastingen en kosten blijft vaak slechts SRD 100–150 netto over. Voor interne geneeskunde, waar nauwelijks aparte verrichtingen worden vergoed, betekent dit dat men vrijwel volledig afhankelijk is van dit lage tarief.
Een dermatoloog verdient hetzelfde bedrag in vijf minuten met een zalfrecept, terwijl internisten twintig minuten nodig hebben voor een uitgebreid consult. Hartchirurgen en orthopeden verdienen aanzienlijk meer door de aard van hun ingrepen. Het verschil in werkdruk en beloning legt een scheefgroei bloot die de motivatie van hele vakgroepen ondermijnt.
Onhoudbare SZF-situatie
De problemen worden vooral verergerd door structurele betalingsachterstanden bij het Staatsziekenfonds. In december 2024 dreigde de Vereniging van Medici in Suriname (VMS) zelfs SZF-patiënten contant te laten betalen, omdat honoraria stelselmatig niet werden nagekomen. “Alleen een kleine groep specialisten met gunstige SZF-deals of extreem hoge patiëntenaantallen bereikt uitzonderlijke inkomens; voor de overgrote meerderheid is de situatie onhoudbaar.”
Gevolgen: braindrain en verzwakte zorg
Het vertrek van specialisten is geen incident maar onderdeel van een bredere braindrain. Onderwijs, gezondheidszorg en technische sectoren verliezen hun dragende krachten. Voor patiënten betekent dit langere wachttijden, verminderde kwaliteit en groeiende afhankelijkheid van buitenlandse hulp.
Politieke wil als sleutel
De kern van het probleem ligt niet in gebrek aan middelen, maar in de verdeling ervan. Suriname kan zijn kaders behouden en de zorg versterken, mits er politieke wil bestaat om inkomens rechtvaardig te verdelen. Zonder structurele hervormingen dreigt het land niet alleen zijn specialisten kwijt te raken, maar ook de leefbaarheid voor de gehele bevolking.
Tot op heden heeft geen enkele regering de bereidheid getoond deze ongelijkheid te doorbreken en de belangen van de samenleving te stellen boven die van bevoorrechte groepen en partijfinanciers.
Voor de regering van president Simmons ligt hier een urgente uitdaging. Zes maanden na aantreden is er echter nauwelijks beweging zichtbaar, terwijl de tijd dringt.
Ir Dharmvir K Mungra
Vz DNL, De Nieuwe Leeuw