Tijdens de geschiedenislessen leren we over de Monroe Doctrine of Monroeleer uit 1823. Deze doctrine werd vernoemd naar James Monroe, de 5e President van de Verenigde Staten van 1817 tot 1825. De kern ervan hield in dat Europese mogendheden zich niet meer mochten mengen in het westelijk halfrond, terwijl de Verenigde Staten zichzelf het recht gaf om in te grijpen als zij haar belangen bedreigd zag.
Lange tijd leek die leer een abstract historisch concept. Voor het Caraïbisch gebied en Zuid-Amerika is dat allang niet meer zo. Voor Suriname leek het ver van het bed. Dat de huidige Amerikaanse president Trump probeert de Monroe Doctrine toe te passen op het huidige buitenlandsbeleid van de Verenigde Staten is duidelijk.
In de praktijk groeide de Monroe Doctrine uit tot een rechtvaardiging voor Amerikaanse interventies. Landen als Guatemala, Grenada, Panamá en Venezuela hebben dat direct ervaren. In naam van stabiliteit, veiligheid of democratie greep de VS militair of politiek in, vaak met grote gevolgen voor de soevereiniteit van die landen. De boodschap was steeds dezelfde. “de regio valt binnen de invloedssfeer van Washington“.
Als de Verenigde Staten nu daadwerkelijk militair ingrijpt in Venezuela, dan benadrukt dat hoe levend de Monroe Doctrine nog altijd is. Voor het Caraïbisch gebied, inclusief Suriname, betekent dit verhoogde spanningen, vluchtelingenstromen, verstoring van handel en een groeiend gevoel van onzekerheid. Kleine staten worden ongewild meegesleurd in geopolitieke machtsstrijd tussen grootmachten.
Voor Suriname is de impact minder zichtbaar, maar zeker niet onbelangrijk. Als klein land met beperkte economische en militaire slagkracht is Suriname sterk afhankelijk van regionale stabiliteit. Escalatie in de regio kan directe gevolgen hebben voor import, energievoorziening en voedselzekerheid.
Daarnaast wordt de diplomatieke ruimte kleiner, landen als Suriname moeten steeds zorgvuldiger balanceren tussen grootmachten, waarbij echte neutraliteit onder druk komt te staan.
Chinese betrokkenheid bij infrastructuur en mijnbouw, maar ook samenwerking met andere niet-westerse partners, past binnen het soevereine recht van Suriname om eigen keuzes te maken. Tegelijkertijd opereert het land in een regio waar geopolitieke gevoeligheden snel kunnen escaleren.
De Monroe Doctrine is ruim twee eeuwen oud, maar de schaduw valt nog steeds over het Caraïbisch gebied en Suriname. Wat ooit werd gepresenteerd als bescherming tegen kolonialisme, functioneert vandaag vooral als een machtsinstrument met blijvende gevolgen voor kleine staten in de regio.