Waar de Wet Ontneming Wederrechtelijk Verkregen Voordeel tekortschiet

De nieuwe wet moet criminelen hun illegale winst afpakken, maar roept zorgen op over rechtsbescherming, bewijsvoering en de balans tussen opsporing en burgerrechten.

De Wet Ontneming Wederrechtelijk Verkregen Voordeel (OWVV) heeft een duidelijk doel: criminelen mogen niet profiteren van geld of bezit dat zij illegaal hebben verkregen. Dat uitgangspunt is begrijpelijk en belangrijk. Toch schiet de wet op meerdere punten tekort en kan zij leiden tot onrechtvaardige situaties, zoals blijkt uit het wetsontwerp en de toelichting daarop  .

1. Verschuiving van bewijslast

Een groot probleem is dat de wet ruimte laat voor het omkeren van de bewijslast. Als iemand meer bezit heeft dan verklaarbaar lijkt, kan van die persoon worden verlangd om zelf te bewijzen dat het geld legaal is. Dit botst met het principe dat de overheid schuld moet bewijzen, en niet de burger zijn onschuld.

2. Onduidelijke grenzen van ‘wederrechtelijk voordeel’

De wet gebruikt brede begrippen. Niet altijd is helder wanneer bezit als ‘wederrechtelijk’ wordt gezien. Dit kan leiden tot willekeur en verschillende uitleg door rechters, wat rechtsongelijkheid veroorzaakt.

3. Risico voor onschuldige derden

Hoewel de wet bescherming belooft voor derden, is die bescherming beperkt. Familieleden of zakenpartners kunnen bezittingen kwijtraken terwijl zij zelf niets strafbaars hebben gedaan. De bewijslast om “goede trouw” aan te tonen ligt vaak bij hen.

4. Gebrek aan duidelijke controle en toezicht

De wet geeft het Openbaar Ministerie en financiële opsporingsdiensten ruime bevoegdheden. Onafhankelijke controle op het gebruik van deze bevoegdheden is beperkt uitgewerkt, wat het risico op machtsmisbruik vergroot.

5. Praktische uitvoerbaarheid

Financiële onderzoeken zijn complex en kosten veel tijd en deskundigheid. De wet zegt weinig over capaciteit, training en middelen. Zonder goede uitvoering blijft de wet vooral theorie.

De OWVV is goed bedoeld, maar mist duidelijke waarborgen. Zonder betere bescherming van burgerrechten, heldere definities en sterke controle kan de wet leiden tot onzekerheid en onrecht.