Het zwerversprobleem in Paramaribo staat opnieuw in de schijnwerpers. Minister van Justitie en Politie Harish Monorath kondigde deze week aan “concrete stappen” te willen zetten om de overlast en de uitzichtloze situatie van dak- en thuislozen aan te pakken.
Zijn verklaring volgt op jaren van vergelijkbare beloften door opeenvolgende ministers, waarbij daadwerkelijke verbeteringen uitbleven.
De officiële instantie die hiervoor is opgericht, het Bureau Dak- en Thuislozen (BDT), kampt al jaren met organisatorische en financiële problemen. Medewerkers klaagden in 2020 over maandenlange loonachterstanden, terwijl opvangfaciliteiten verouderd en onderbemand waren. Het plan om een landelijk doorgangshuis te realiseren kwam nooit verder dan de tekentafel. Ook het opvangproject bij het Regionaal Ziekenhuis Wanica liep stroef door gebrek aan structurele middelen.
Onder president Santokhi werd in 2023 een werkgroep voor re-integratie van dak- en thuislozen geïnstalleerd. Er werd gesproken over resocialisatie, tijdelijke opvang en samenwerking met maatschappelijke organisaties, maar tot nu toe zijn er geen grootschalige voorzieningen gerealiseerd. De aanpak bleef steken in vergaderingen en incidentele schoonmaakacties in de binnenstad, waarbij zwervers tijdelijk werden verplaatst zonder alternatief onderdak.
Minister Monorath wil nu “orde op zaken stellen” en bekijkt mogelijkheden voor betere opvang en begeleiding. Hij benadrukt dat de aanpak zowel de openbare orde moet herstellen als perspectief moet bieden aan de doelgroep. Details over financiering, locatiekeuze of uitvoering zijn echter nog niet bekendgemaakt.
De herhaalde cyclus van aankondigingen zonder structurele resultaten heeft het vertrouwen onder burgers en hulpverleners aangetast. Inwoners van Paramaribo signaleren dat de overlast in sommige wijken juist is toegenomen, terwijl betrokkenen uit de zorgsector waarschuwen dat criminalisering van zwervers zonder sociaal vangnet slechts tot meer problemen leidt.
Volgens maatschappelijke organisaties ligt de kern van het probleem in het ontbreken van een langetermijnplan, waarin opvang, geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg en herintegratie samenkomen. Zolang de overheid deze samenhang niet weet te realiseren, dreigt de daklozenproblematiek een terugkerend politiek gespreksonderwerp te blijven – steeds opnieuw aangewakkerd bij wisselingen van bewind, maar zelden opgelost.
Of Monorath de geschiedenis kan doorbreken, zal afhangen van de snelheid waarmee hij concrete voorzieningen weet te realiseren en duurzame samenwerkingen met andere ministeries en maatschappelijke partners kan opbouwen. Voor de zwervers op straat is het simpel: ze wachten al te lang op daden in plaats van woorden.