De nieuwe Staatsraad is ingesteld door de president van de Republiek Suriname. De Staatsraad heeft een belangrijke functie in ons staatsbestel, maar is heel zelden in het nieuws. En dan gaat het om negatieve adviezen die door de Staatsraad worden gegeven, maar niet worden opgevolgd door de regering. Of om het omzeilen van de Staatsraad. Dit gebeurt zelden in Suriname.
De Staatsraad speelt een belangrijke rol bij het aannemen en aanpassen van wetgeving. Ook bij het afkondigen van staatsbesluiten speelt de Staatsraad een belangrijke rol. Volgens de wet is de Staatsraad het staatsrechtelijk adviesorgaan van de regering. Dit college – waarin ook vertegenwoordigers van de vakbeweging en van de werkgeversorganisatie zitting hebben – wordt door de president moet gehoord in belangrijke staatszaken. Het staat de president natuurlijk vrij, om zich ook door andere maatschappelijke groeperingen en door andere instanties te laten informeren.
Aan de Staatsraad zijn naast adviserende, ook beleidsbegeleidende, controlerende en uitvoerende bevoegdheden toegekend. In tegenstelling tot de Staatsraad komen de Raad van Ministers en de Districtsraden, toch in enige mate (direct of indirect) middels vrije en geheime verkiezingen tot stand. De Staatsraad heeft een vergaande bevoegdheid, namelijk het schorsen van besluiten van de Raad van Ministers. Ook niet algemeen bindende regels houdende besluiten van de lagere organen – met name die van de Districtsraden – kan de Staatsraad schorsen, indien deze naar zijn oordeel in strijd zijn met de Grondwet, de wet en het regeringsprogramma. Aan de president is het overgelaten, om binnen een maand een schorsingsbesluit van de Staatsraad al dan niet te bekrachtigen. Bij bekrachtiging is de president verplicht voor de publicatie hiervan in het Staatsblad zorg te dragen.
De volgende groepen of organisaties hebben in de Staatsraad zitting:vertegenwoordigers van de vakbeweging, vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en de vertegenwoordigers van de in De Nationale Assemblée participerende politieke partijen.
De president is staatshoofd van de Republiek Suriname, Hoofd van de regering, maar ook voorzitter van de Staatsraad (en van de Veiligheidsraad). De president mag niet in de betrekking van huwelijk of van bloedverwantschap of aanverwantschap (tot de tweede graad ingesloten) staan tot de vicepresident, de ministers, de onderministers de leden van de Staatsraad en de voorzitter, ondervoorzitter en leden van de Rekenkamer.
De president is voorts bevoegd tot leiding geven aan de activiteiten van de Staatsraad.
Van de Staatsraad zijn de samenstelling en de bevoegdheden geregeld bij de Wet Staatsraad. De president is voorzitter van de Staatsraad. De Staatsraad heeft een aantal bevoegdheden. Als eerste wordt genoemd het adviseren van de president bij de uitoefening van zijn ambt als staatshoofd en als hoofd van de regering. Deze taak is algemeen geformuleerd en zou ook ambtshalve uit eigen beweging kunnen. Van deze taak wordt niet vaak gebruik gemaakt. Een andere taak is het adviseren van de regering over algemene beleidsaangelegenheden en over de inhoud van wetsontwerpen alsmede volkenrechtelijke overeenkomsten, waarvan de goedkeuring van De Nationale Assemblée vereist is. Het eerste deel vindt steeds minder plaats: het adviseren over beleidsaangelegenheden. Over wetten en verdragen wordt het meest uitdrukkelijk aandacht aan besteed.
Een taak is het adviseren van de regering over ontwerp-staatsbesluiten. Ook hier speelt de Staatsraad een belangrijke rol. Dat betekent dat de leden van de Staatsraad een degelijke kennis dienen te bezitten van het staatsfunctioneren en de Surinaamse democratie en de bestaande wet en recht. De Staatsraad heeft een Reglement van Orde dat bij staatsbesluit is vastgesteld. De Staatsraad oefent, naast de bevoegdheden in de grondwet genoemd, de bevoegdheden uit die hem bij de Wet Staatsraad zijn toegekend.
De president is verplicht de Staatsraad te horen omtrent wetsontwerpen, die ter goedkeuring aan De Nationale Assemblée worden aangeboden. De president is niet gebonden aan het advies. Ook is de president verplicht overeenkomsten met andere mogendheden en met volkenrechtelijke organisaties, die ter goedkeuring aan De Nationale Assemblée worden voorgelegd, eerst aan de Staatsraad aan te bieden voor advies. De president moet bij het ontwerpen van uit te vaardigen staatsbesluiten de Staatsraad ook horen. Voorts hoort de president de Staatsraad met betrekking tot andere aangelegenheden, die hij nodig of wenselijk oordeelt.
De Raad van Ministers is gehouden om medewerking te verlenen aan het verschaffen van informatie aan de Staatsraad ter uitvoering van zijn taak. De Rekenkamer zal periodiek, doch minimaal 1 maal per jaar verslag uitbrengen aan De Nationale Assemblée, de Staatsraad en aan de regering van het door haar uitgeoefend toezicht. Dit verslag moet openbaar worden gemaakt.
De Staatsraad heeft ook taken wat betreft decentralisatie. Aan de Districtsraad worden de regelgeving en het bestuur van de huishouding van het district overgelaten. De Districtsraad maakt de districtsverordeningen die hij in het belang van het district nodig oordeelt binnen de grenzen van de Grondwet en de wetten en voorschriften van de regering. Districtsverordeningen dienen, alvorens in werking te treden, ter kennis te worden gebracht van DNA, de regering, de Staatsraad en de betrokken districtscommissaris.
De taken en bevoegdheden van de Staatsraad zijn niet alleen omvangrijk, maar ook behoorlijk complex. De hoop is dat de leden zodanig zijn voorgedragen, dat zij het zware complexe werk wel aankunnenf.