Jongeren worden aangesproken alsof zij de staat van de wereld hebben gecreëerd. Maar wie zit er achter het stuur? In de samenleving klinkt steeds vaker dezelfde klacht: “De jeugd van tegenwoordig…” Jongeren zouden respectloos zijn, ongemotiveerd en zonder richting.
Tegelijkertijd wordt er met grote stelligheid gezegd dat jongeren “de toekomst van morgen” zijn.
Maar laten wij eens eerlijk zijn: hoe geloofwaardig is deze uitspraak nog, als wij tegelijkertijd toekijken hoe diezelfde toekomst wordt ondermijnd?
Als wij het gedrag van jongeren kritisch onder de loep nemen, is het dan niet minstens zo noodzakelijk om het gedrag van volwassenen te onderzoeken? Want wie geeft uiteindelijk het voorbeeld?
Wie bestuurt landen? Wie neemt beslissingen die miljoenen mensen raken? Wie voert oorlogen en brengt instabiliteit in de wereld? Het zijn geen jongeren.
Wanneer wij kijken naar de conflicten die de wereld momenteel verscheuren — van Gaza tot Oekraïne, van Soedan tot Jemen — zien wij dat de beslissingen worden genomen door volwassen leiders. De gemiddelde leeftijd van staatshoofdeen in het Midden-Oosten ligt ruim boven de zestig jaar. Het zijn niet de jongeren die deze oorlogen beginnen, maar zij zijn wel degenen die de gevolgen moeten dragen: als vluchteling, als soldaat, als wees.
Dit roept een fundamentele vraag op: Wie vernietigt daadwerkelijk de toekomst van de jeugd?
Nu is eerlijkheid hier op zijn plaats: ja, er zijn jongeren die verkeerde keuzes maken. Criminaliteit, schooluitval, gebrek aan respect — dat zijn reële problemen die niet weggewuifd mogen worden. Maar de vraag is waar die patronen vandaan komen. Geen kind wordt geboren met minachting voor gezag of met
een gebrek aan perspectief. Die worden aangeleerd — of beter gezegd: aangemeten — door de omgeving waarin zij opgroeien.
Jongeren groeien op in een wereld die zij niet zelf hebben vormgegeven. Een wereld van economische ongelijkheid, politieke spanningen en sociale problemen — vaak het resultaat van keuzes die door eerdere generaties zijn gemaakt. In Suriname zien wij dat concreet: een generatie jongeren die opgroeit met een beperkte arbeidsmarkt, scholen die kampen met middelen en personeel, en een samenleving die hen tegelijkertijd bekritiseert en te weinig investeert.
En toch wordt de jeugd aangesproken alsof zij volledig verantwoordelijk is voor de staat van de samenleving. Dat is niet alleen oneerlijk — het is ook een gemakkelijke manier om de eigen verantwoordelijkheid te ontlopen.
De waarheid is dat jongeren een spiegel zijn van de maatschappij. Waar respect ontbreekt, is het de vraag wie het voorbeeld had moeten geven.
In plaats van alleen te wijzen naar de jeugd, zouden wij als samenleving de moed moeten hebben om ook naar onszelf te kijken. Wat voor voorbeeld geven wij? Welke waarden dragen wij over? En welke toekomst bouwen wij daadwerkelijk voor de volgende generatie?
Concreet betekent dat: investeren in toegankelijk en kwalitatief onderwijs. Zorgen dat jongeren toegang hebben tot werk, begeleiding en perspectief. Volwassenen — ouders, beleidsmakers, gemeenschapsleiders — die daadwerkelijk het gedrag tonen dat zij van jongeren verlangen.
Als wij werkelijk geloven dat jongeren de toekomst zijn, dan moeten wij ook onze verantwoordelijkheid nemen als vormgevers van die toekomst. Want de toekomst van jongeren begint niet morgen. Die wordt vandaag bepaald — door ons.
Preani Koendjbiharie