Vele of, misschien zelfs, de meeste mensen verwarren de ‘kaart’ (onze geestelijke relatie en reis) met het ‘territorium’ (de werkelijke, rauwe fysieke intimiteit). Dit filosofische onderzoek verklaart de ‘epistemologische val’, dat is het moment waarop je met redeneringen probeert een probleem op te lossen dat alleen bestaat in de fysieke beleving van intimiteit. Het herkennen van deze ‘categoriefout’ is de eerste stap naar een hernieuwde connectie en een echte oplossing, ongeacht welke richting die opgaat.
Een wetenschapsfilosofische kijk op partnerschap
Een betekenisvolle, intieme en toegewijde relatie heeft twee fundamentele gezichten. Het eerste is het epistemologische gezicht, dat gekenmerkt wordt door hoe je met elkaar omgaat via onder meer persoonlijkheidstrekken en communicatiemethoden. Het tweede is het ontologische gezicht, dat de rauwe, onmiddellijke fysieke ervaring van intimiteit vertegenwoordigt, die onafhankelijk van de ratio bestaat.
- Het onderscheid tussen de mentale, rationele kant van een partnerschap enerzijds en de pure, fysieke intimiteitsbeleving anderzijds, dat dit onderzoek identificeert, heeft de volgende consequenties: Het epistemologische gezicht (de kaart) is analytisch, emotioneel en intuïtief. In contrast hiermee is het ontologische gezicht (het territorium) het fysieke intimiteitsgevoel. Dit heeft geen verklaringsmodel nodig om te kunnen bestaan. Deze twee verschillende belevingen betekenen echter niet dat ze elkaar niet beïnvloeden. Uiteraard is dat zo, maar, en dat is nu juist wat ik benoem als de kaart-territorium-paradox: ze beïnvloeden elkaar wel, maar bestaan onafhankelijk van elkaar, net als de golf-deeltje-dualiteit.
- Welnu, wanneer mensen een categoriefout maken door de kaart te verwarren met of te verwisselen voor het territorium ontstaan er conflicten. Velen trappen in deze epistemologische val door ontologische kwesties—problemen die alleen op fysieke intimiteit betrekking hebben—op te willen lossen met logica. Wanneer je je mentale kaart of het traject van je reis verwart of verwisselt met het ontologische territorium, loopt de relatie uit de hand. Door deze categoriefout te herkennen, besef je dat hoe gedetailleerd de kaart ook is, deze nooit de “fysieke gevoelens van intimiteit” kan vervangen. De kaart is hier bedoeld voor de rede en om gevoelens te delen, terwijl het territorium bestaat uit de ervaring van het fysieke bestaansgevoel zelf.
- Deze filosofische benadering laat zien dat conflicten kunnen plaatsvinden met betrekking tot de kaart (meningsverschillen), het territorium (een breuk in de fysieke intimiteit), beide, of de categoriefout waarbij de twee met elkaar worden verward.
Het Hart heeft Redenen die de Rede niet Kent (Blaise Pascal)
Prof. dr. Roy I. Bhikharie
Voorzitter Progressief-Verheffende Partij, PVP
