De gemiddelde levensverwachting in Suriname ligt met circa 71 tot 73,6 jaar structureel lager dan in ontwikkelde landen zoals de Verenigde Staten, waar de levensverwachting in 2024 steeg naar 79 jaar. Dit verschil is geen toeval, maar het resultaat van een samenloop van structurele, sociale en beleidsmatige factoren die al decennialang doorwerken.
Een eerste bepalende factor is de kwaliteit en toegankelijkheid van de gezondheidszorg. In Suriname is de zorg ongelijk verdeeld, met beperkte beschikbaarheid van gespecialiseerde zorg, lange wachttijden en structurele tekorten aan medisch personeel en middelen. Preventieve zorg is zwak ontwikkeld. Ziekten worden vaak pas laat ontdekt, waardoor behandeluitkomsten slechter zijn. In ontwikkelde landen wordt sterk ingezet op vroegdiagnostiek, screening en continue monitoring van risicogroepen.
Daarnaast speelt sociaal-economische onzekerheid een centrale rol. Armoede, informele arbeid, lage inkomens en beperkte sociale vangnetten leiden tot chronische stress, ongezonde leefpatronen en uitgestelde zorg. Gezonde voeding is duur, terwijl goedkope alternatieven vaak calorierijk en voedingsarm zijn. Dit vertaalt zich in een hoge prevalentie van hart en vaatziekten, diabetes en hypertensie, precies de aandoeningen die ook internationaal tot de belangrijkste doodsoorzaken behoren.
Leefstijl en omgevingsfactoren versterken dit effect. Alcoholgebruik, roken, verkeersonveiligheid en geweld dragen relatief zwaar bij aan vroegtijdige sterfte, vooral onder mannen. Het verschil tussen mannen en vrouwen in levensverwachting wijst op risicogedrag, arbeidsongevallen en beperkte zorgconsumptie door mannen.
Het contrast met de Verenigde Staten is illustratief. Daar steeg de levensverwachting na 2021 door een sterke daling van Covid 19 sterfte en ongevallen, ondersteund door data gestuurde gezondheidsinterventies en beleidsbijsturing. In Suriname ontbreekt die systematische aanpak grotendeels.
Korter leven is hier geen biologisch lot, maar het gevolg van structurele keuzes. Zonder consistente investeringen in preventie, volksgezondheid, leefomgeving en inkomenszekerheid zal de levensverwachting slechts marginaal blijven stijgen, terwijl de kloof met ontwikkelde landen voortduurt.