De eerste tekenen waren er al 2022. In Para zagen dorpsbewoners onbekende mannen met GPS-apparatuur en quads langs zandpaden rijden. Ze spraken geen Nederlands, Engels of Sranantongo, maar een Duits of Spaans klinkende taalÂ
Pas maanden later viel het woord: Mennonieten, een christelijke organisatie die zich bezighoudt met grootschalige landbouw van onder meer soja en mais. Wat begon als een stille verkenning groeide uit tot een nationale discussie over land, landbouw ontwikkeling en transparantie.
Volgens toenmalige regeringsfunctionarissen ging het aanvankelijk om een verkennend landbouwproject om voedselproductie te stimuleren. Formele documenten, contracten of officiële bevestigingen konden echter nergens publiekelijk worden geverifieerd. Bewoners en journalisten kregen geen inzage in afspraken over grondgrootte, locaties of voorwaarden.
In 2023 bezochten delegaties gebieden in Para en West-Suriname. Inheemse organisaties reageerden bezorgd en wezen op het ontbreken van erkende collectieve landrechten. NGO’s waarschuwden zowel regering als samenleving voor mogelijke ontbossing en voor desastreuze gevolgen voor milieu en economie. Deze waarschuwingen zijn gebaseerd op ervaringen met grootschalige landbouwkolonies in ander Zuid-Amerikaanse landen. Zo worden mennonieten in Colombia vervolgd voor grootschalige ontbossing en milieu schade aan inheemse gebieden
De kwestie bereikte recent nogmaals De Nationale Assemblée en de Raad van Ministers (RvM). De betrokken ministers van Landbouw, Veeteelt en Visserij, Justitie en Politie en Buitenlandse Zaken, Internationale Handel en Samenwerking hielden zich tijdens de laatste RvM-vergadering op de vlakte en benadrukten slechts dat Suriname landbouwontwikkeling nodig heeft. Concrete antwoorden over grondtoewijzing, aantallen mennonieten, toezicht of vergunningen bleven uit.
Intussen zijn er signalen dat Mennonieten werkzaam zijn bij een lokale ondernemer. Of zij beschikken over werk- of verblijfsvergunningen en volledig aan de Surinaamse wetgeving voldoen, kon niet onafhankelijk worden vastgesteld.
De besluitvorming over de Mennonieten is nog steeds onduidelijk. Voor de gemeenschap, waaronder veel binnenlandbewoners, blijft de belangrijkste vraag wie komt en wie al over hun grond beschikt zonder dat zij dat weten.