De belofte was helder: kwaliteit boven partij, open procedures voor topfuncties bij staatsbedrijven, selectie op deskundigheid in plaats van loyaliteit. Transparantie zou de norm worden.
Wat volgde was het klassieke patroon: veel aankondigingen, weinig institutionele verankering. Wanneer procedures niet wettelijk worden geborgd en controlemechanismen ontbreken, verdwijnen ze even snel als ze zijn gepresenteerd. Dan keert het oude model terug: informele netwerken, politieke etiketten, benoemingen op basis van nabijheid.
Het resultaat is bestuurlijke ruis. Strategische functies zonder duidelijke profielschets. Toezicht dat afhankelijk wordt van dezelfde structuren die het zou moeten controleren. In zo’n omgeving wordt middelmatigheid rationeel gedrag: wie competent is maar niet gelieerd, maakt minder kans dan wie loyaal is zonder expertise. Dat is geen toeval, dat is systeemlogica.
Wanneer burgers of professionals worden gereduceerd tot hun vermeende politieke kleur, ontstaat institutionele verschraling. Talent wordt verdacht gemaakt, integriteit wordt selectief toegepast. De paradox is dat men beweert het land te redden, terwijl de interne organisatie verzwakt. Bestuur zonder consistent selectiebeleid is als bouwen met nat brandhout: veel rook, weinig vuur.
Als een nieuwe regering aantreedt, verandert niets automatisch. Zonder structurele hervormingen in benoemingsprocedures, onafhankelijke toetsing en afdwingbare transparantie herhaalt het patroon zich. Chaos is zelden spontaan; zij is meestal georganiseerd. En graaien zonder gepakt te worden is geen kunst, maar een gevolg van zwakke instituties.