Psychologie zegt dat veel mensen die stil zitten tijdens groepsgesprekken niet verlegen zijn. Zij verwerken diepgaand wat er wordt gezegd, observeren sociale dynamiek en formuleren doordachte reacties in plaats van te concurreren om aandacht.
In Suriname wordt stilte vaak verkeerd begrepen. In vergaderingen, buurtoverleggen of politieke bijeenkomsten krijgt degene die het hardst spreekt meestal de meeste aandacht. Wie zwijgt, wordt al snel gezien als onzeker, ongeïnteresseerd of onbekwaam. Dat oordeel is oppervlakkig. Stilte kan juist duiden op analyse, zelfbeheersing en strategisch denken.
Neem een districtsvergadering over landbouwsubsidies. Terwijl enkele aanwezigen luid discussiëren en elkaar onderbreken, zit één jonge agronoom stil. Hij noteert, observeert wie welke belangen verdedigt en ziet patronen in de argumentatie. Wanneer hij uiteindelijk spreekt, wijst hij op tegenstrijdigheden in de cijfers en stelt een uitvoerbaar alternatief voor. Zijn bijdrage is kort maar inhoudelijk doorslaggevend. Dat is geen verlegenheid. Dat is cognitieve verwerking.
In een samenleving waar publieke expressie vaak wordt verward met leiderschap, ontstaat een bias. Extraversie wordt gelijkgesteld aan competentie. Dat is psychologisch onjuist. Onderzoek naar persoonlijkheid toont dat introversie en extraversie verschillende energiebronnen en verwerkingsstijlen weerspiegelen, niet verschillende niveaus van intelligentie of capaciteit.
Suriname kent een diverse culturele context waarin respect, hiërarchie en groepsharmonie een rol spelen. In sommige gemeenschappen is terughoudendheid een teken van beleefdheid en discipline. Toch wordt in moderne professionele omgevingen steeds vaker snelheid en zichtbaarheid beloond. Dat creëert druk om te spreken zonder eerst te denken.
De kernvraag is niet wie het meest praat, maar wie de meeste waarde toevoegt. Stilte kan observatie zijn. Observatie kan inzicht worden. En inzicht, wanneer juist getimed, heeft meer impact dan honderd woorden zonder richting.