Minister Raymond Landveld van Transport, Communicatie en Toerisme stelde dat wanneer nieuw benoemde leden van Raden van Commissarissen onvoldoende expertise hebben, de overheid eventueel aan capacity-building zal doen. Dat klinkt geruststellend, alsof een spoedcursus toezicht houden hetzelfde is als jarenlange ervaring in financieel bestuur. De impliciete boodschap is duidelijker dan bedoeld: men weet dat politieke voordrachten niet altijd op vakbekwaamheid zijn gebaseerd.
Een Raad van Commissarissen dient toezicht te houden op het bestuur van een staatsbedrijf, de directie te controleren, de strategie te beoordelen, financiële risico’s te bewaken en het algemeen belang te beschermen. Een Raad van Commissarissen lid vertegenwoordigt geen partijbelang maar het belang van het bedrijf en indirect dat van de samenleving. Wie die rol reduceert tot aanwezigheid bij vergaderingen tegen vergoeding, ondermijnt de kern van corporate governance.
Wanneer wordt erkend dat expertise ontbreekt, ontstaat een fundamentele vraag. Waarom worden mensen eerst benoemd en daarna pas opgeleid? Staatsbedrijven beheren miljoenen budgetten, infrastructuur en publieke diensten. Dat zijn geen oefenterreinen voor politieke loyaliteit. Onervaren toezicht kan leiden tot slecht risicobeheer, zwakke controle op directies en strategische misstappen met langdurige financiële schade.
De redenering dat politieke benoeming normaal is, wordt problematisch wanneer kwaliteit ondergeschikt raakt aan partijkleur. Dan verschuift de functie van toezicht naar beloning. Niet deskundigheid maar zichtbaarheid tijdens verkiezingscampagnes lijkt dan doorslaggevend. De vlag wordt belangrijker dan het curriculum vitae.
Indien onbekwaamheid via beleid wordt geaccepteerd en later gecorrigeerd met training, dan bevestigt dat impliciet dat staatsbedrijven als verlengstuk van partijstructuren worden behandeld. Dat is geen bestuursmodel maar een risico architectuur. In die constructie dragen burgers het uiteindelijke verlies, terwijl benoemden hun vergoeding behouden.