Wanneer normen verschuiven, verschuift ook de betekenis van woorden. Een open sollicitatie suggereert gelijke toegang, objectieve selectie en beoordeling op basis van competentie. Maar recente uitspraken van president Simons plaatsen daar een kanttekening bij. Zij stelde dat bij antecedentenonderzoek ook politieke affiliatie wordt meegewogen, omdat bepaalde functies in coalitieonderhandelingen aan specifieke partijen zijn toegekend, zoals bijvoorbeeld de NDP.
De redenering luidt dat wanneer een positie aan een partij is toebedeeld, het onlogisch zou zijn via een openbare advertentie uiteindelijk iemand van een andere partij, bijvoorbeeld de VHP, te benoemen. Formeel blijft de procedure open. Materieel is de uitkomst vooraf ingekaderd.
Een politiek analist merkt op dat hier een structurele spanning zichtbaar wordt tussen coalitiepolitiek en meritocratie. “Wanneer politieke kleur een doorslaggevende factor is, verschuift een open sollicitatie van selectie-instrument naar legitimatie-instrument. Het proces oogt transparant, maar de politieke logica blijft dominant.”
De kern van de kritiek ligt in de consistentie. De huidige president positioneerde zich eerder als tegenstander van partijpolitieke benoemingen en pleitbezorger van bestuurlijke professionalisering. De huidige uitleg suggereert echter dat coalitieafspraken prevaleren boven individuele geschiktheid.
Institutioneel bezien ontstaat een fundamentele vraag: dient een functie het algemeen belang of het coalitie-evenwicht?
Wanneer het tweede structureel zwaarder weegt, wordt politieke loyaliteit impliciet een selectiecriterium. Dat ondermijnt het vertrouwen in gelijke kansen en versterkt het beeld dat bestuurlijke posten onderdeel zijn van een verdeelsleutel.
In een systeem waar politieke afspraken bepalend blijven, verandert de open sollicitatie van middel tot schijnconstructie. De discussie gaat daarmee niet slechts over één benoeming, maar over de norm die men zegt te bestrijden en vervolgens reproduceert.