In het digitale tijdperk is reputatie geen bezit meer, maar een kwetsbare dataset. Een gemanipuleerd videofragment, een synthetische stem, een gemonteerd gezicht, en de werkelijkheid wordt herschreven.
Wanneer via kunstmatige intelligentie een vervalste video circuleert waarin president Jennifer Simons uitspraken doet die zij nooit heeft gedaan, gaat het niet om satire of vrije meningsuiting, maar om doelbewuste misleiding.
De cyberexpert in dit verhaal kijkt er niet verbaasd van op. Hij noemt het geen grap, maar een operatie. “Deepfake technologie verlaagt de kosten van karaktermoord tot nul”, zegt hij. “Anonimiteit is het nieuwe wapen. Een fake account, een buitenlandse server, een paar minuten bewerking, en publieke opinie wordt besmet.”
Volgens hem is het probleem structureel. Democratie veronderstelt geĂŻnformeerde burgers. Desinformatie vervangt informatie door manipulatie. Wie bewust vervalste beelden verspreidt met het doel schade toe te brengen, pleegt digitale fraude. In meerdere landen wordt dat inmiddels strafrechtelijk aangepakt.
In de Verenigde Staten vallen schadelijke deepfakes onder federale en deelstaatwetten rond verkiezingsmanipulatie en identiteitsfraude.
In het Verenigd Koninkrijk kan het verspreiden van gemanipuleerd beeldmateriaal onder de Online Safety Act leiden tot zware sancties. Binnen de Europese Unie verplicht de Digital Services Act platforms om illegale content snel te verwijderen, met hoge boetes bij nalatigheid. In landen als Singapore en Duitsland bestaan specifieke wetten tegen online desinformatie die publieke orde of verkiezingen ondermijnt.
De expert is scherp: “Vrijheid van meningsuiting beschermt opinies, niet vervalste realiteiten. Wanneer technologie wordt ingezet om woorden in de mond van iemand te leggen, is dat geen mening maar vervalsing. En vervalsing is strafbaar.”
Zijn conclusie is klinisch. Zolang digitale geletterdheid laag blijft en handhaving traag is, blijft de leugen sneller dan de waarheid. Maar wie deepfakes normaliseert, normaliseert digitale sabotage van de rechtsstaat. Dat is geen meningsverschil. Dat is een misdrijf in ontwikkeling.