De explosie op zondag 15 februari bij een olieverwerkingsbedrijf aan de Naaldvarenweg in het politieressort Paranam werpt een scherp licht op een informele olieketen die zich buiten het wettelijke kader heeft ontwikkeld.
Volgens politie-informatie werd ingezamelde afval- en smeerolie afkomstig van pompstations en servicebedrijven opgekocht en vervolgens bewerkt tot een brandstofachtig product.
Volgens derden werd het brandstofachtig product als diesel werd doorverkocht. Het bewerkingsproces bij dergelijke illegale praktijken bestaat doorgaans uit het verhitten en filteren van afgewerkte olie om water, metaaldeeltjes en grove verontreinigingen te verwijderen.
Zonder geavanceerde raffinage blijven echter zware metalen, polycyclische aromatische koolwaterstoffen en andere toxische componenten aanwezig. Het eindproduct voldoet daardoor niet aan brandstofnormen.
De lagere verkoopprijs kan worden verklaard doordat geen accijnzen, milieuheffingen of andere overheidsafdrachten worden betaald. Dat creëert een prijsvoordeel ten opzichte van reguliere tankstations. Indien de distributie zich richtte op ondernemers in het binnenland voor gebruik in generatoren en machines, dan heeft dit zowel fiscale als milieutechnische implicaties. Afvalolie die onvolledig is geraffineerd kan bij verbranding leiden tot verhoogde uitstoot van fijnstof, zwaveldioxide, stikstofoxiden, koolmonoxide en toxische dampen. Blootstelling aan dergelijke emissies kan op korte termijn irritatie van luchtwegen en ogen veroorzaken en op langere termijn bijdragen aan chronische ademhalingsproblemen.
De verspreidingsstraal van luchtverontreiniging hangt af van windrichting, temperatuur en emissievolume, maar kan zich over honderden meters tot enkele kilometers uitstrekken.
Het ontbreken van een vergunning impliceert mogelijke strafrechtelijke vervolging wegens milieuovertredingen, gevaarzetting en belastingontduiking. Een ingediende vergunningsaanvraag biedt geen immuniteit.
Daarnaast kan de Belastingdienst nagaan aan wie de brandstof is doorverkocht en of afnemers hun fiscale verplichtingen zijn nagekomen. Een dergelijk onderzoek kan blootleggen of betrokken partijen binnen het legale economische circuit opereren of deel uitmaken van een schaduweconomie die publieke middelen en milieunormen ondermijnt.