De grootste truc is niet dat wij belasting betalen. De grootste truc is dat wij het blijven uitleggen aan elkaar alsof het logisch is. Eerst betalen we belasting op wat we verdienen, want inkomen moet “bijdragen”. Daarna betalen we belasting wanneer we datzelfde geld uitgeven, want consumeren is blijkbaar ook een morele plicht. En als we eindelijk iets bezitten na jaren sparen, werken en betalen, volgt de volgende rekening: belasting op bezit. Niet omdat het nieuw is, maar juist omdat het er al is.
Het genie van dit systeem zit niet in de complexiteit, maar in de gewenning. We noemen het geen uitmelken, maar “structuur”. Geen dwang, maar “wetgeving”. Geen afhankelijkheid, maar “solidariteit”. Wie vraagt waar het eindigt, krijgt te horen dat hij het niet begrijpt. Wie het begrijpt, zwijgt. Wie niet zwijgt, wordt weggezet als lastig.
Het volk gelooft het omdat het voortdurend wordt herhaald. Belastingen zijn nodig, belastingen zijn normaal, belastingen zijn onvermijdelijk. Dat ze zich opstapelen op hetzelfde geld is geen probleem, dat heet efficiënt innen. Dat publieke diensten tegelijk verslechteren is toeval. Dat schulden groeien terwijl de belastingdruk stijgt is ingewikkeld. En ingewikkeld betekent: stel geen vragen.
Het systeem werkt omdat het psychologisch perfect is. Iedereen betaalt afzonderlijk en klaagt individueel. Er is geen moment waarop iemand zegt: wacht even, dit geld is al drie keer belast. Want tegen die tijd is men te moe, te druk, of te bang om “onverantwoordelijk” genoemd te worden. Zo wordt gehoorzaamheid verkocht als volwassenheid.
Wij worden niet alleen uitgemolken door heffingen, maar door het verhaal eromheen. Het idee dat zonder deze eindeloze geldstroom chaos uitbreekt. Alsof orde alleen kan bestaan wanneer burgers permanent worden afgeroomd. Alsof vertrouwen gelijkstaat aan betalen.
En zo blijven wij geloven. Niet omdat het overtuigend is, maar omdat stoppen met geloven zou betekenen dat we moeten toegeven dat het nooit logisch was. Dat is misschien wel de duurste belasting van allemaal.