De schaduw van machtspolitiek boven Libië

De berichtgeving over de gewelddadige dood van Saif al-Islam Gaddafi werpt opnieuw een hard licht op de manier waarop internationale machtspolitiek zich manifesteert in kwetsbare staten. Officieel is veel nog onbewezen, maar de context waarin deze moord plaatsvindt is allesbehalve neutraal. Libië is sinds 2011 geen soevereine staat meer in de klassieke zin, maar een geopolitiek speelveld waar externe belangen, lokale milities en falende instituties elkaar versterken.

Saif al-Islam Gaddafi werd door aanhangers gezien als een potentiële verbindingsfiguur in een land dat al vijftien jaar uiteenvalt langs tribale, ideologische en buitenlandse breuklijnen. Juist dat profiel maakt zijn dood politiek relevant. Wie profiteert van een Libië zonder dominante nationale leider, is geen academische vraag. 

De NAVO-interventie die leidde tot de dood van Muammar Gaddafi vernietigde weliswaar een regime, maar liet geen stabiele staatsstructuur achter. Dat vacuüm is sindsdien gevuld met buitenlandse inmenging, wapenstromen en economische extractie.

De suggesties van betrokkenheid van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk moeten daarom niet los worden gezien van eerdere historische patronen. Oliebelangen, invloedssferen en strategische positionering in Noord-Afrika hebben al vaker de doorslag gegeven boven het principe van zelfbeschikking. Of deze specifieke aantijgingen standhouden, is aan onafhankelijk onderzoek, maar het wantrouwen is begrijpelijk in een land dat eerder “bevrijd” werd tot een failed state.

Wat in dit debat vaak ontbreekt, is de Libische bevolking zelf. Verkiezingen worden internationaal gepresenteerd als oplossing, maar zonder veiligheid, eenheid en controle over nationale rijkdommen zijn verkiezingen eerder een ritueel dan een uitweg. De eliminatie van leiders die niet volledig voorspelbaar zijn voor buitenlandse agenda’s versterkt die patstelling.

De dood van Saif al-Islam Gaddafi is daarom niet alleen een individueel drama, maar een symptoom. Zolang Libië wordt benaderd als een object van geopolitiek beheer in plaats van als soevereine samenleving, zal stabiliteit een belofte blijven die telkens opnieuw wordt verraden.

Brian v. J.