Waarom een eigen Hoge Raad de beste keuze zal zijn
In Suriname wordt al enige tijd gesproken over de invoering van een derde rechterlijke instantie. Naast de Kantonrechter en het Hof van Justitie zou er een hoogste rechter moeten komen die waakt over de juiste toepassing van het recht. Dat heet cassatierechtspraak. Twee opties liggen op tafel. Aansluiting bij de Caribbean Court of Justice (CCJ) of het instellen van een eigen Hoge Raad naar Nederlands voorbeeld. Hoewel beide mogelijkheden voordelen hebben, verdient een eigen Surinaamse cassatierechter de duidelijke voorkeur.
Om te begrijpen waarom, is het belangrijk kort stil te staan bij wat cassatie betekent. Een cassatierechter kijkt niet opnieuw naar de feiten van een zaak, maar beoordeelt of de rechter in eerdere instanties het recht goed heeft toegepast en uitgelegd. Het doel is niet om een conflict opnieuw uit te vechten, maar om te zorgen voor duidelijkheid, eenheid en voorspelbaarheid in het recht. Dat is essentieel voor burgers, bedrijven en de overheid.
Het Surinaamse rechtssysteem is historisch gegroeid vanuit het Nederlandse recht. De wetten, juridische opleidingen en manier van rechtspreken zijn gebaseerd op dezelfde traditie waarin regels vooral in wetten staan en rechters die wetten toepassen. Dat systeem verschilt wezenlijk van het Angelsaksische rechtssysteem of common law. De CCJ is sterk beïnvloed door die Angelsaksische benadering, omdat veel Caribische landen een Britse rechtsachtergrond hebben. Dat maakt aansluiting voor Suriname minder vanzelfsprekend.
Daarnaast speelt toegankelijkheid een grote rol. Procedures bij de CCJ verlopen grotendeels in het Engels en brengen kosten met zich mee die vaak in Amerikaanse dollars worden berekend. Voor veel Surinamers vormt dat een hoge drempel. Rechtspraak moet niet alleen bestaan, maar ook bereikbaar zijn. Een nationale cassatierechter kan werken in het Nederlands en binnen de financiële realiteit van het land.
Een eigen Hoge Raad heeft bovendien een belangrijke symbolische en praktische betekenis. Het versterkt de rechtsstaat en de juridische zelfstandigheid van Suriname. Het hoogste woord over de uitleg van Surinaamse wetten ligt dan bij Surinaamse rechters die de maatschappelijke context van het land goed kennen. Dat draagt bij aan vertrouwen in het recht en aan de verdere ontwikkeling van een eigen Surinaamse jurisprudentie.
Dat het opzetten van een Hoge Raad kostbaar is en een hoge organisatiegraad en deskundigheid vraagt is duidelijk. Het is dan ook een investering in rechtszekerheid, gelijke behandeling en vertrouwen in de overheid. Regionale samenwerking via de CCJ blijft waardevol, maar als het gaat om de hoogste uitleg van het Surinaamse recht, is een eigen cassatierechter niet alleen logisch, maar ook noodzakelijk.
Beide systemen hebben waarde, maar voor Suriname lijkt een eigen Hoge Raad naar Nederlands model sterker aan te sluiten bij ons bestaande rechtssysteem en de behoeften van de samenleving: