Elke loonsverhoging wordt verkocht als vooruitgang, maar functioneert in de praktijk vaak als een verfijnde val. Vijftigduizend Surinaamse dollar voelt plots als te weinig zodra het “leuke” appartement verschijnt, compleet met vaste lasten die zich maandelijks als vanzelf incasseren.
Zestigduizend dollar volgt, niet als luxe maar als noodzaak, want het huishouden is nu “op niveau”. De auto moet beter, want men kan zich niet meer vertonen zoals vroeger.
Negentigduizend dollar later is de vrijheid verdwenen, vervangen door termijnen, verzekeringen en verantwoordelijkheden die men zelf als succes is gaan benoemen.
In Surinaamse termen heet dit vooruitgang: harder werken om hetzelfde gevoel van ademruimte te behouden. De ketenen zijn onzichtbaar, maar efficiënt. Ze glimmen niet, ze rinkelen niet, ze staan keurig als automatische incasso op de bankafschrijving. Elke verhoging bevestigt niet de vrijheid, maar de afhankelijkheid van een levensstijl die continu gevoed moet worden.
De satire zit in het collectieve toneelstuk. Men klaagt over stress, maar verdedigt het grotere huis. Men spreekt over rust, maar rijdt een duurdere auto om op tijd op werk te zijn. Vrijheid wordt verward met koopkracht, terwijl koopkracht vooral discipline vereist om niet te ontsporen.
De echte luxe is niet meer verdienen, maar minder nodig hebben. Dat inzicht komt zelden met een bonus, en nooit met een promotie.