Je kunt honderd problemen hebben in het leven, tot je een gezondheidsprobleem krijgt. Dan blijft
er nog maar één probleem over. Geld, relaties en deadlines die je vroeger stress gaven, voelen
plots onbelangrijk. Zonder gezondheid verliezen zelfs de beste dingen in het leven hun betekenis.
Gezondheid is geen klein onderdeel van het leven, het is alles.
In Suriname begrijpen we dit principe meestal pas achteraf. Zolang het lichaam meewerkt, is
alles urgent behalve gezondheid. Men jaagt achter koers, baan, status, politieke ruzies en sociale
media-ego’s aan. Artsenbezoek wordt uitgesteld, gezonde voeding is “te duur” en beweging is
iets voor na de verkiezingen. Maar zodra het lichaam stopt met meedoen, verandert de analyse.
Dan blijkt dat de SRD-koers niet operabel is, maar een lichaam wel, mits men op tijd was
geweest.
De Surinamer is kampioen relativeren, maar pas nadat het misgaat. Eerst wordt alles
gebagatelliseerd met “het valt mee”, “mi e go moro”, of “God e waka nanga mi”. Totdat dezelfde
God via de arts laat weten dat preventie geen geloofskwestie is maar een rekensom. Gezondheid
is kapitaal, en zoals met elk kapitaal geldt: wie het verwaarloost, betaalt rente. In Suriname is die
rente hoog, want het zorgsysteem corrigeert geen nalatigheid maar registreert haar.
We behandelen gezondheid als bijzaak, terwijl het de enige basisvoorwaarde is voor alles waar
we zo hard over klagen. Zonder gezondheid is zelfs klagen vermoeiend.