Monroe Doctrine

Met de perikelen die gaande zijn in Venezuela, het buurland van westerbuur Guyana, zijn er speculaties rondom mogelijke Amerikaanse interventies in andere landen in de achtertuin van de BS. Landen als Colombia en Cuba zijn genoemd. Eens is de Surinaamse regering door een bezoekende Amerikaanse minister bekritiseerd voor te nauwe banden met de Chinese regering en dus de Chinese communistische partij. 

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio heeft in maart 2025 een bliksembezoek aan Suriname gebracht. Het duurde nauwelijks twee uur en verder dan de Johan Adolf Pengel-luchthaven kwam hij niet.

Dat Suriname was meegenomen in Rubio’s reisprogramma had veel te maken met de grote olievondsten die zijn gedaan voor de kust van het land. Er ligt hier een geweldige kans, de vooruitzichten zien er goed uit en president Trump wil de relatie met Suriname graag verder versterken, zo zei Rubio tijdens een persconferentie na zijn gesprek met onze president. Van Trump is bekend dat hij een voorstander is van zoveel mogelijk olie oppompen. 

Olie-ontwikkelingen in nabijgelegen landen als Suriname en buurland Guyana krijgen dan ook hartelijke steun van zijn regering. President Trump zoekt sterke partners in de regio, en als je onze bondgenoot bent dan kan dat ook veel opleveren voor je bevolking. Suriname is altijd een goede bondgenoot geweest en we willen dat verder uitbouwen, zei Rubio. Onze president nodigde Amerikaanse bedrijven uit om zoveel mogelijk te komen investeren in Suriname. Rubio waarschuwde tijdens het bezoek ook voor de groeiende invloed van China in de regio. 

Het Surinaamse buitenlandbeleid is er echter al jaren op gericht juist met zo veel mogelijk landen goede relaties te onderhouden, en verschillende samenwerkingen aan te gaan, zo reageerde Suriname. We hebben een ontwikkelingstraject waarbij we veel met China samenwerken, zij doen hier grote projecten. De Surinaamse regering benadrukte na afloop van het bezoek van Rubio dat de verbintenis tussen Suriname en China zeer ver teruggaat: de eerste Chinezen kwamen naar Suriname in de 19e eeuw, vlak voor de afschaffing van de slavernij. Vooral de laatste decennia investeert China flink in Suriname. 

Volgens de Surinaamse regering zal Suriname het samenwerkingstraject met China niet verbreken, omdat een ander land dat wil: We gaan investeringen aan op basis van onze belangen. De vraag is of Suriname met de VS als bondgenoot deze pragmatische houding in de toekomst kan volhouden.

Trump haalde de Monroe Doctrine aan als de strategie van de VS voor Zuid Amerika.  De Monroe Doctrine was een beginsel in de buitenlandse politiek van de Verenigde Staten vanaf de 19e eeuw. De term is ontleend aan een toespraak die de Amerikaanse president James Monroe in 1823 hield voor het Amerikaans Congres. Monroe verklaarde elke vorm van Europese bemoeienis op het westelijk halfrond taboe, waarmee hij doelde op politiek ingrijpen in de pas kort onafhankelijke naties in Zuid-Amerika en op nieuwe pogingen Amerika te koloniseren. Monroe beloofde evenwel de bestaande kolonies in handen van de Europese machten te respecteren.

De toespraak van Monroe was een reactie op de Franse inval in Spanje, waarbij in Spanje namens de Heilige Alliantie de liberale Grondwet van Cádiz buiten werking werd gesteld. De afgezette liberalen deden een beroep op de Amerikanen om tussenbeide te komen in Spanje. In zijn boodschap aan het Congres wees president Monroe een Amerikaanse bemoeienis met Spanje van de hand. Tegelijk waarschuwde hij, dat Europese restauratiepogingen in Zuid-Amerika niet zouden worden geaccepteerd.

Monroe hoopte met het verbod op interventie ook een stokje te steken voor mogelijke Europese pogingen om het Amerikaanse expansieproces te saboteren. Vooral de Britten, de Spanjaarden en de Russen werden met argusogen gadegeslagen, omdat ze aangrenzende territoria op het continent hadden. Daarnaast hadden vele kolonies in Zuid-Amerika met succes hun onafhankelijkheid bevochten, waarna ze al gauw diplomatieke erkenning van de Verenigde Staten hadden verworven. Om de voormalige kolonisatoren, Spanje voorop, iedere lust te ontnemen de nieuwe naties weer onder hun gezag te brengen, verbood Monroe daarom kolonisatie op het westelijk halfrond. Kolonies die de onafhankelijkheidsgolf hadden doorstaan respecteerde hij echter wel. 

De Monroe Doctrine was defensief bedoeld, namelijk om het interne Amerikaanse expansieproces veilig te stellen. Monroes ideeën waren vooral ingegeven door pragmatisme. De Verenigde Staten zou er pas rond 1850 in slagen het territorium tot ongeveer de huidige omvang uit te breiden, door enkele gebiedsaankopen en oorlogen met Spanje en Mexico. Alaska en Hawaï zouden nog later volgen. 

De Monroe Doctrine werd ook door latere, meestal Republikeinse, regeringen gevolgd en verder uitgebreid. Toen in 1902 de Duitse keizerlijke Hochseeflotte het insolvente Venezuela belegerde, stuurde Theodore Roosevelt er de US Navy op af. Wel realiseerde hij zich, dat de neiging van Zuid- en Midden-Amerikaanse staten en staatjes om schulden te maken en die niet in te lossen, een veiligheidsrisico opleverde. Daaraan ontleende hij het recht om zelf in te grijpen bij mismanagement en wanbeleid. In zijn State of the Union van 1904 stelde hij, dat de Verenigde Staten zich kon mengen in de interne aangelegenheden van Latijns-Amerikaanse landen “als die flagrante misstanden begingen die de banden van de beschaafde samenleving verzwakten”.

De VS intervenieerde diverse malen in Midden-Amerika en het Caraïbische gebied als gevolg van deze Roosevelt Corollary. Dit vormde zo tegelijk het begin van een meer open en op het buitenland gerichte politiek van de Verenigde Staten – in eerste instantie sterk gewenst door boeren en grote industriëlen om hun overtollige producten in het buitenland te kunnen dumpen. 

Tijdens de Koude Oorlog diende de Monroe Doctrine als voorwendsel voor anticommunistische interventies in Latijns-Amerika (in Brazilië, de Dominicaanse Republiek, El Salvador, Nicaragua en Grenada) onder verschillende presidenten (John F. Kennedy, Lyndon B. Johnson, Richard Nixon en vooral Ronald Reagan). 

In de jaren tachtig werd het debat over deze nieuwe interpretatie van de Monroe Doctrine nog heviger na het Iran-Contra-schandaal. De vastberadenheid van Trump nu om het westelijk halfrond te behandelen als een Amerikaanse invloedssfeer wordt gekarakteriseerd als een heropleving van de Monroe Doctrine. 

error: Kopiëren mag niet!