Het jaar is begonnen met heel veel tumult en plezier. Bands hebben goede zaken gedaan en de burgerij is voor enkele dagen al haar zorgen vergeten. Met moet genieten, dat is door zich te storten in de massafeesten die breed worden uitgemeten op social media. Daarbij hoort dan ook het gebruikelijke drinken. Door de drukte en de drank ontvluchten velen hun problemen voor enkele dagen.
De owru yari prisiri zal zich voortzetten in de eerste week van het nieuwe jaar waarbij een deel van de mensen in Suriname nog verdoofd door het leven zullen gaan, escapisme is dat voor sommigen.
Op maandag 5 januari wordt het dan opeens stil en rustig. Velen zullen of verlof hebben opgenomen of zullen zich ziek melden omdat ze pas om half 6 in de ochtend thuis zullen aankomen. Maar in januari zal het ineens rustig worden, ook als de buitenlandse familie en vrienden zullen vertrekken om dan te beginnen in het koude en kille Europa om hun vakantieschulden en hypotheken af te lossen.
Januari wordt een moeilijke maand omdat velen in de eerste week van het nieuwe jaar zullen ontdekken dat het karige loontje al is opgesoupeerd aan dure eten, kaartjes kopen voor de buitenlandse bands, passende kleren in de themakleuren voor elk feest en de whisky. En dan zijn de vaste lasten nog niet betaald. Dan raken de poppen aan het dansen.
De kans is groot dat in januari de kritiek op de regering zal toenemen op social media. De winkelbonnen die men van de werkplekken heeft gehad en die nog niet zijn gebruikt, zullen dan goed van pas komen. Maar wanneer de rook van de pagara’s zal zijn weggewaaid, zal de stilte intreden en zullen de problemen van alledag en de stress waarmee mensen zitten, weer zichtbaar worden.
De mental health issues zullen dan weer manifest worden, ook binnen de relaties en in de huiselijke sfeer. Het jaar is in Suriname afgesloten met een familiedrama en het is begonnen met een familiedrama, weliswaar beperkter in omvang. Een stiefmoeder heeft een 8-jarige zoon met messteken om het leven gebracht. Daarnaast was ook te zien hoe een moeder een kind dat heel rustig op de grond zat, opeens begon te gooien tegen de muren van een woning. Gelukkig heeft dit kind het niet met haar leven moeten bekopen.
Suriname heeft een falend en gebrekkig systeem van openbare gezondheidszorg, vooral wat betreft mentale gezondheidszorg. Burgers herkennen heel soms dat ze mentale problemen hebben en soms kijkt men uit naar hulp maar is die niet te vinden. We hebben het al eerder over de kosten die men niet kan opbrengen en die slechts gedeeltelijk worden gedekt. Patiënten maken daardoor hun therapieën niet af.
Cultureel zit bij ons het grootste probleem. Mensen vermijden psychologen en psychiaters omdat men niet uitgemaakt wenst te worden voor gek. Ook is men bang voor de geheimhoudingsplcht van deze professionals. Men kan namelijk informatie gaan uitlekken uit het systeem waardoor personen bijvoorbeeld bij het zoeken van een baan in problemen kunnen komen omdat bevoordeelde en niet goed geïnformeerde werkgevers geen risico’s willen nemen met iemand die ‘gek’ is.
Er rust daarom in Suriname aan de ene kant een taboe op het bezoeken van de psychiater of psycholoog. Aan de andere kant is de zorg niet optimaal bereikbaar en toegankelijk voor een ieder. We denken in Suriname alleen aan probleemgevallen gerelateerd aan geweld of suicide wanneer het gaat om mentale zorg, maar ook burgers die tijdelijk met vragen en stress-situaties zitten, hebben soms behoefte aan een goed gesprek met een professional. Dan denken we bijvoorbeeld aan personen die ontdekken dat ze, ondanks relatief succes in het leven, leiden aan een lage zelfwaarde. Of dat ze obsessief gedrag vertonen en daardoor geen rust hebben in hun leven, bijvoorbeeld door een verslaving.
Soms ontdekken mensen mentale issues in hun leven, maar zitten ze met de vraag hoe eruit te komen. Online zijn er counsellors die begeleiding kunnen geven, maar niet iedereen zou het kunnen betalen. Ook zijn er soms vraagtekens over de professionaliteit en betrouwbaarheid van deze online hulpaanbieders.
Ook zijn er andere alternatieve hulpaanbieders die zelfs op de staatstelevisie reclame hebben gemaakt, dat ze in staat zijn ook hulp te bieden tegen stress en mentale aandoeningen. Tot yoga denk ik dat men wel zou kunnen gaan maar het wordt moeilijker bij personen die verslaafd zijn aan een dagelijks ritme van een dopamine-rush die van buiten moet komen.
In elk geval is het nu duidelijk dat het ministerie van Volksgezondheid moet beginnen aan een campagne om de bevolking te informeren dat naar de psychiater of psycholoog gaan, niet betekent dat men gek is. Dat kan men bijvoorbeeld doen door voorbeelden aan te halen van bekende mensen die ook gebruikmaken van deze counseling. Verder moet de zorg beter worden aangeboden.
Daarnaast moet een beroep worden gedaan op de burgerij om meer sociale controle uit te voeren en gevaarzettende situaties te melden bij een meldpunt.