Paramaribo - Castro neemt na bijkans 50 jaar
afscheid van zijn geliefde Cuba. Zijn belofte van goed
leiderschap is goeddeels belofte gebleven. Toch oefent die,
zeker in Latijns-Amerika, nog aantrekkingskracht uit. Het
Amerikaanse continent heeft wel ergere dictators gekend,
vaak in het zadel gehouden door de VS. In de Koude Oorlog
was voor Washington iedere anticommunistische ‘bondgenoot’
goed. Volgens Castro dreef Amerika’s Koude-Oorlogspolitiek
hem in de armen van de Sovjet-Unie. Nadat hij Cuba’s
maffiose dictator Batista had verjaagd, waren de Verenigde
Staten nota bene de eersten die het nieuwe regime erkenden.
Maar de betrekkingen verkilden snel door Castro’s
nationalisaties en gretige gebruik van vuurpelotons tegen
Batista-aanhangers. Castro’s toenadering tot de Sovjet-Unie
kwam Cuba op een Amerikaanse handelsboycot te staan die nog
steeds voortduurt. Moskou nam vanaf de jaren zestig Cuba’s
producten af, vooral suiker en hield de economie van het
eiland drijvend.
Cuba zette systemen voor onderwijs en gezondheidszorg op
poten die lang een voorbeeld waren voor heel Latijns-Amerika
en probeerde de revolutionaire zegeningen te exporteren naar
Latijns-Amerika en Afrika. De spanning tussen de VS en Cuba
kwam tot een kookpunt in 1962. De Sovjets hadden kernwapens
geïnstalleerd op het eiland, op 145 kilometer van Florida.
Met een combinatie van druk en diplomatie wist president
Kennedy de Sovjets tot een aftocht te bewegen. Castro
erkende later dat hij Moskou had gevraagd te blijven; dan
maar een kernoorlog. Niemand kan Castro verwijten dat hij
zijn eigen leus ‘socialisme of de dood’ niet serieus nam.
Volgens Cuba heeft de CIA meer dan zeshonderd keer
geprobeerd hem uit de weg te ruimen.
Tien Amerikaanse regeringen kregen hem er niet onder.
Vorsten niet meegeteld, was Fidel ’s werelds langst zittende
staatshoofd. Driekwart der Cubanen heeft nooit een andere
leider gekend. De ineenstorting van Cuba’s steunpilaar, de
Sovjet-Unie, bracht de Cubaanse crisis. Midden jaren
negentig vluchtten tienduizenden Cubanen in rotte
vaartuigjes naar Amerika. Velen stierven. Maar Castro bleef
en weerstond de roep om hervormingen. Dat hij niet
onsterfelijk is, werd voor het eerst duidelijk in 2001 toen
hij onwel werd tijdens één van zijn urenlange toespraken.
Ziekte, vermoedelijk darmkanker, maakte hem het werk sinds
2006 praktisch onmogelijk.
El comandante is zwak en oud. Maar eenzaam is hij niet. Tot
zijn vele fans behoort de Venezolaanse president Hugo
Chávez, die Castro’s grondige hekel aan Amerika deelt – en
de Cubaanse economie overeind houdt met goedkope olie. In
een brief die een paar dagen geleden werd gepubliceerd in de
staatskrant Granma, laat Castro (81) weten dat hij geen
nieuwe ambtstermijn als president en opperbevelhebber zal
accepteren, ook al zouden de afgevaardigden van het nieuwe
parlement, dat zondag daarover stemt, hem opnieuw
voordragen. Castro leidt het socialistische land sinds hij
in 1959 dankzij een revolutie aan de macht kwam. Hij kampt
al sinds twee jaar met gezondheidsproblemen. In zijn brief
geeft hij aan dat hij graag tot zijn laatste ademtocht zijn
verantwoordelijkheden had willen bekleden en dat hij
aanvankelijk zijn taken niet wilde opgeven met het oog op
een tegenstander die alles heeft gedaan om van hem af te
raken, een verwijzing naar de Verenigde Staten.
Maar Castro schrijft dat het verraad aan zijn geweten zou
betekenen ‘om een verantwoordelijkheid te accepteren die
meer beweeglijkheid en toewijding vereist dan ik fysiek te
bieden heb.’ Sinds juli 2006 heeft Castro zijn staatstaken
overgedragen aan zijn broer Raul (76), die officieel slechts
minister van Defensie is. In december liet hij al
doorschemeren dat hij zijn taken zou overdragen aan een
jongere garde. ‘Het is niet mijn primaire taak om me vast te
klampen aan enige positie’, schreef hij toen. Vermoedelijk
zal Raul Castro de taken van zijn zieke broer overnemen, al
is niet uit te sluiten dat de eer te beurt valt aan
jongeren. Veel Cubanen hopen dat Raul de streng gereguleerde
staatseconomie op de schop zal nemen. De
ambtenarensalarissen in Cuba bedragen gemiddeld 11,60 euro
per maand.
Onduidelijk is nog hoeveel invloed achter de schermen Fidel
Castro zal blijven uitoefenen. Hij heeft aangekondigd dat
hij zijn columns in Granma zal blijven schrijven. "Dat zal
nog een wapen zijn in het arsenaal waarop u kunt rekenen",
zo laat hij de lezers weten. De brief werd midden in de
nacht (Cubaanse tijd) gepubliceerd. De Amerikaanse president
George Bush heeft gezegd dat het opstappen van zijn Cubaanse
ambtsgenoot Fidel Castro het begin van de overgang naar
democratie zou moeten betekenen. Bush deed zijn uitspraak in
de Rwandese hoofdstad Kigali. Castro's afreden moet
uiteindelijk leiden tot vrije en eerlijke verkiezingen, zei
Bush tijdens zijn zesdaagse rondreis door Afrika.
De internationale gemeenschap zou met de Cubaanse bevolking
moeten samenwerken om de benodigde democratische instituties
op te zetten. De Spaanse minister van Latijns-Amerikaanse
Zaken, Trinidad Jimenez, zei te verwachten dat Raul Castro
hervormingen zal doorvoeren. Spanje voerde vorige week
gesprekken met Cubaanse functionarissen over de
mensenrechtensituatie in het land. Daarna liet Cuba zeven
politieke gevangenen vrij, van wie vier afgelopen weekend in
Spanje aankwamen. Spanje onderhoudt nauwe banden met zijn
voormalige kolonie. Nu zal Raúl Castro de mogelijkheid
hebben zijn hervormingsproject met grotere inzet en
vertrouwen op zich te nemen. Hij heeft zelf over het project
gesproken en wij denken dat hij met deze belangrijke
hervormingen kan beginnen.
Banner pagina
Bij overname Bron vermelding verplicht
/ Dagblad Suriname.
Om deze website te bekijken heeft u
Macromedia Flash player
7.0 of hoger nodig.
Indien uw browser geen scripting support, gelieve de
Java
software te downloaden.
