Nationaal >
Governor Centrale Bank van Suriname:
Wantoestanden bij Centrale Bank in het jaar 2000  

Geplaatst: 05/08/2009

Paramaribo -  Toen in het jaar 2000 Andre Telting wederom aantrad als president van de Centrale Bank van Suriname (CBvS) trof hij een economische ravage aan. Hij stelt dat er heel ernstige dingen gebeurden; “we zijn erop gestuit en hebben steeds juridisch advies gevraagd of het niet een zaak was voor verder juridisch onderzoek.” De governor heeft altijd volgens de juridische adviezen gehandeld en als die zeggen het niet te doen dan doen we het niet, zegt hij.

De governor: “wij hebben ons gericht naar de adviezen die wij van de juristen gehad hebben over deze zaken en wantoestanden die zijn voorganger had achtergelaten. De hamvraag die mensen stellen, is: “hoe kunnen mensen, die op een wederrechtelijke wijze aan hun geld gekomen zijn, er zo makkelijk vanaf komen?” Er zijn mensen die zelfs overnight rijk zijn geworden zonder te werken. De governor zegt dat die gevallen er zeker geweest zijn en naar zijn gevoel kan dat absoluut niet. Maar hij is niet degene die de gevallen in de rechtszaal mag brengen. “Als ik dat wel kon, had ik dat gedaan, maar ik ben daartoe niet bevoegd en het is ons afgeraden”, zegt de geldhoeder der republiek, enigszins peinzend .

Woningbouwfinanciering uit kasreservemiddelen
Recentelijk zijn twee financieringen aangeboden aan bankinstellingen om aan te bieden aan de klanten. De zeven procent woningbouwfinanciering is aangeboden, waarbij men tot een maximaal bedrag van honderdduizend Surinaamse dollar kan opnemen. Men moet dan wel een maandelijkse inkomen hebben van tussen de SRD 1200 en SRD 4000. In dit geval mag men geen perceel kopen, alleen bouwen, uitbreiden of renoveren. Het vorige geschiedt uit de zogeheten kasreserve middelen.

De kasreserve is ingesteld door de governor zelf. Toen hij in het jaar 2000 aantrad bestond er geen kasreserve en daarvoor ook niet. ‘Gedurende al die jaren dat de Centrale Bank had bestaan hadden we een ander systeem, namelijk een kredietplafondsysteem. In principe een heel goed systeem, maar doordat er zo verschrikkelijk veel geld tijdens de regering Wijdenbosch in de economie was gepompt (de biljetten kregen steeds meer nullen, was er gewoon te veel geld en dat moest op een of ander manier gebonden worden).’ Toen is het kredietplafondsysteem losgelaten en in plaats daarvan is de kasreserve geïntroduceerd.

 Dat houdt in dat de Centrale Bank de commerciële banken verplicht om een deel van alle geld dat zij van hun klanten, hun spaarders, hun depositohouders en ook hun zakelijke klanten en anderen krijgen bij de Centrale Bank te stallen tegen nul procent rente. “Op die manier verkleinen we met de kasreserve eigenlijk de geldhoeveelheid om meer waarde aan het geld toe te voegen dat overblijft”, zegt de governor. Het overtollig geld wordt op die manier afgeroomd. Banken moeten vijfentwintig procent van elke SRD dat ze onder beheer krijgen met nul procent rente afstaan aan de Centrale Bank, wat betreft buitenlandse valuta is dat gesteld op één derde deel. Maar die worden niet gestort bij de Centrale Bank. Gezien ervaringen uit het verleden, mogen de banken voor wat betreft hun kasreserves in dollars en euro’s, die op een buitenlandse bank aanhouden (daar krijgen ze ook nog rente voor). Maar ze mogen dat niet gebruiken zonder de toestemming van de Centrale Bank, benadrukt de governor.

Stimulering van de economie
De bedoeling was ook, benadrukt de governor, om eerst de schuldenkwestie op te lossen dan wel te ordenen en daarna de begrotingsfinancieringen in orde te maken en de begroting in evenwicht te krijgen. De kasreserve is toen opgebouwd met de bedoeling om in de eerste plaats de munt weer enige koopkracht te geven, de wisselkoers tot rust te brengen, de rentetarieven die boven de dertig procent waren weer omlaag te krijgen. ‘Het was een heel moeilijke operatie, maar het is ons gelukt om de rentetarieven terug te brengen tot tien en twaalf procent’, zegt Telting. Dat waren de doelstellingen betreffende de kasreserves. Daarna werd het accent verlegd naar de ontwikkeling van de economische groei.

De governor wilde de economische groei stimuleren via de bouwsector. Terwille van de economische groei heeft men gekozen voor de bouwsector (ook de werkgelegenheid wordt gestimuleerd) en daarmee ook het huisvestingsvraagstuk. Met dit betoog wil de geldhoeder bewijzen dat we zelf heel veel dingen kunnen realiseren en niet donorafhankelijk moeten zijn. Dit is het achterliggende gedachte achter de financiering van de woningbouwsector. Een ander belangrijke punt wat tot uiting komt (de governor zegt dat hij dat voor het eerst in Rashid Pierkhan’s KAAK naar voren haalt), is dat op deze manier ook een deel van de economische groei die het land doormaakt, wordt doorgespeeld naar de groep mensen die werken en de groep mensen die een huis krijgt.
Assurantiemaatschappijen en beleggingsmaatschappijen vallen niet onder deze regeling, omdat die geen geld hoeven in te leveren bij de Centrale Bank voor de kasreserve.

Wanneer wij de financiering uit de kasreserve doen moet er productie tegenover staan anders kan het geld gewoon bij de banken blijven, zegt de governor. Er moet met het geld een huis gebouwd worden of een bestaand huis wordt gerenoveerd, zodat het zijn waarde behoudt en de woonsituatie van de mensen verbetert. Intussen hebben wij in totaal 3000 van deze leningen uitstaan bij de banken. Als een bank een lening verstrekt, wordt dat gefinancierd uit hun deel van de kasreserve (aan de hand van de bank hun sterkte). En daarom dus geen assurantiemaatschappijen, omdat die helemaal geen aandeel hebben in de kasreserve. De topman zegt dat er nu 2100 leningen voor nieuwe huizen verstrekt zijn en daarvan zijn de meeste ook inderdaad tot stand gekomen. En er zijn ook 800 woningen gerenoveerd middels deze vorm van financiering. Dat betekent dat de woonsituatie voor ruim 3000 gezinnen is verbeterd door de regeling. “De druk op deze vorm van financiering in deze inkomensklasse hebben we min of meer afgewerkt, dat is voor wat betreft de zeven procent regeling”, zegt de governor.
 

De vijf procent regeling (inkomen van tussen de zeven en twaalf procent; maximaal gefinancierd bedrag 55.000 SRD) is een regeling die de Centrale Bank in samenwerking doet met de minister van Financiën en de banken. De banken voeren de regeling uit en ze gebruiken daarvoor hun eigen geld, dus niet de gelden die in de kasreserve zitten, maar hun werksaldi. Uiteraard is de vijf procent voor de banken geen commerciële haalbaar tarief. “De Centrale Bank heeft met de commerciële banken onderhandeld dat zij voor de leningen van vijf procent, negen procent vergoed krijgen” benadrukt de governor. Dus als die bank zo’n lening verstrekt, betaalt de leningnemer vijfprocent rente, de bank ontvangt negen procent rente. Het verschil betaalt de staat. De minister van Financiën heeft daarvoor de middelen beschikbaar gesteld van de Centrale Bank. Voorlopig komt de regering er niet meer aan te pas. Het is een regeling die wordt uitgevoerd door de commerciële banken en door de Centrale Bank van Suriname die uit de middelen van Financiën dan de suppletie geeft van vier procent waar de banken in deze tekortkomen. Het KAAK – interview met Governor Andre Telting wordt vandaag uitgezonden via RBN-TV omstreeks 16.30 uur.

Satis Baldewsingh

 

▲ Boven